Drie dilemma’s bij persoonsgerichte verpleeghuiszorg

Drie dilemma’s bij persoonsgerichte verpleeghuiszorg

“Ik begon met deze meneer te praten, écht te communiceren. Dat had ik nog niet eerder gedaan. Ik ben naast hem gaan zitten en heb een uur met hem gekletst. Ik heb hem zo anders leren kennen, hij zit nu helemaal in mijn hart. Hij is een prachtige man en ik denk dat we hem echt tekort hebben gedaan. Daar moeten we echt wat mee,” vertelde een zorgmedewerker.

We vinden persoonsgerichte zorg steeds belangrijker. Toch gaat het niet altijd vanzelf, het betrekken van patiënten of cliënten. In het afgelopen jaar onderzochten we samen met bewoners en zorgmedewerkers in het verpleeghuis waarom dit zo’n uitdaging is. We vonden drie belangrijke dilemma’s en verkenden hoe ICT ons zou kunnen helpen om duurzaam met deze dilemma’s om te gaan:

  1. Autonomie versus afhankelijkheid
    Zowel bewoners als medewerkers vinden eigen regie belangrijk. Maar is dit wel realistisch? En als bewoners autonomie missen, betekent dit dan dat de medewerkers de regie hebben, of zijn ook zij afhankelijk?
  2. Persoonlijk versus privacy
    Het is belangrijk om elkaar te leren kennen en zo elkaars wensen en behoeften beter te begrijpen. Maar wat als het iemands persoonlijke behoefte is om niets persoonlijks te delen, respecteren we dat dan ook?
  3. Mooie momenten versus eerlijk beeld
    Het is een prachtige ontwikkeling dat er in verpleeghuizen steeds meer aandacht is voor welzijn in bredere zin. Samen leuke dingen doen en genieten van mooie momenten. Maar is er ook oog voor pijn en verdriet?

Lees meer in het artikel Older Adults’ Engagement in Residential Care: Pitfalls, Potentials, and the Role of ICTs door Marije Blok, Barbara Groot, Josanne Huijg en Alice de Boer, dat deze week is gepubliceerd in het International Journal of Environmental Research and Public Health.

Medische zorg blijft niet vanzelfsprekend

Medische zorg blijft niet vanzelfsprekend

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) publiceerde vorig jaar het rapport Kiezen voor houdbare zorg, waaraan ook Leyden Academy met een achtergrondstudie een bijdrage leverde. In het rapport wordt becijferd dat de zorg alleen maar meer gaat kosten, want tegenover meer ouderen die zorg nodig hebben, staan straks steeds minder werkenden. In een drieluik verkent Plus Magazine wat mensen zelf kunnen doen om zich hier nu alvast op voor te bereiden. Wat kun je doen als je pakweg tussen de 55 en 70 jaar oud bent en je wéét dat er hierna een fase komt waarin mogelijk niet alle zorg beschikbaar is die je nodig hebt? Plus Magazine beantwoordde deze vraag vanuit drie invalshoeken: verzorgd wonen, betaalbare zorg en medische zorg.

Bewegen in Luilekkerland
Voor het laatste deel van deze drieluik, over medische zorg in de toekomst, is hoogleraar Vitaliteit David van Bodegom geraadpleegd. Over een jaar of twintig zijn er naar alle waarschijnlijkheid te weinig dokters, verpleegkundigen, verzorgenden en mantelzorgers voor alle 65-plussers die er dan zijn. Volgens Van Bodegom zit er niets anders op dan gezonder te gaan leven, zodat je langer leeft én langer gezond blijft. En dat is makkelijker dan veel mensen denken. In het artikel komen acht tips aan bod: zo is een beetje extra bewegen al welkom. David: “Je hoeft heus geen sportieveling als Arie Boomsma te worden. Wandelen is voor de meeste mensen best haalbaar en dat is ook al goed. De grootste winst zit in de eerste stapjes – van niet bewegen naar een dagelijks wandelingetje.” Daarbij is het belangrijk om ons te realiseren dat we in Luilekkerland wonen, en voortdurend worden verleid om teveel en ongezond te eten, en de hele dag door te zitten. Als je je hier eenmaal van bewust bent, kun je deze verleidingen uit de omgeving wat beter gaan herkennen. En, zoals David beschrijft in zijn boek 10 jaar cadeau: deze ongezonde prikkels voortaan verwijderen, vermijden, vervangen en jezelf voorbereiden.

Lees het interview met David van Bodegom op PlusOnline.

Hosha Na! Nieuw onderzoek naar participatiekoren

Hosha Na! Nieuw onderzoek naar participatiekoren

Beeld: Participatiekoor Schiedam

Binnenkort gaat het programma ‘Hosha Na!’ van start, een bijzonder initiatief van het Participatiekoor, het Radio Filharmonisch Orkest en Jeugdkoor Spaarne. In een ‘reis’ van veertig dagen bereiden de deelnemers – zangliefhebbers met én zonder dementie (mantelzangers) – zich voor op het grote meezing-concert ‘Hosha Na!’ tijdens Palmpasen, op zondag 10 april. Tijdens deze reis staat een aantal principes centraal: oefenen in duo’s thuis, samen creatieve opdrachten maken, zes live online repetities en een afsluitend concert in een kerk in Bussum. Het programma bouwt voort op het succes van de Participatiekoren, maar bevat ook nieuwe elementen zoals het samen thuis zingen in duo’s en hybride (groeps)begeleiding. Later in 2022 zal ook met andere muziekgenres geëxperimenteerd worden.

Onderzoek vanaf de start
Uit ons recente onderzoek naar Kunst in de Zorg bleek dat samen creatief bezig zijn, zoals zingen, positieve effecten heeft. Er zijn wereldwijd diverse initiatieven van kunstenaars die samen met ouderen zingen. Er is echter nog weinig bekend over hoe mensen met dementie, hun huisgenoten en mantelzangers deze hybride programma’s (zowel online als fysiek) ervaren, en wat we van hun ervaringen kunnen leren. Daarom verrichten we als Leyden Academy vanaf de start van het Hosha Na!-programma in maart 2022 participatief actieonderzoek. We kijken hierbij ook naar de werking van de ‘vernieuwende’ elementen in deze benadering. Denk aan vragen als: wat werkt goed bij het thuisbezoek van de mantelzanger, en waar moet aandacht voor zijn? Hoe werken de live online repetities en wat kan hierin mogelijk verbeterd worden? De kennis en inzichten die we opdoen, kunnen helpen om deze programma’s verder te verbeteren en ook inspiratie bieden voor andere zanginitiatieven en hybride post-corona kunstinitiatieven in het algemeen.

Samen met betrokkenen
Het onderzoek wordt op een participatieve wijze uitgevoerd, waarbij onze onderzoekers samen optrekken met co-onderzoekers, namelijk mensen met dementie en mantelzangers. Dit gemêleerde onderzoeksteam werkt nauw samen, van de start tot de afronding. Samen denken we na over passende methodes, we analyseren de bevindingen in co-creatie en rapporteren en delen samen de bevindingen. Zo gaan de stemmen en de kennis die de betrokkenen delen in dit onderzoek niet verloren.

Wilt u deelnemen als (mantel)zanger of als duo? Kijk dan snel op de website van het Participatiekoor en schrijf u vóór 5 maart a.s. in.

Neem voor meer informatie over het onderzoek contact op met Barbara Groot.

Hosha Na! Onderzoek naar Participatiekoren

Beeld: Participatiekoor Schiedam

Het programma ‘Hosha Na!’ is een bijzonder initiatief van het Participatiekoor, het Radio Filharmonisch Orkest en Jeugdkoor Spaarne. In een ‘reis’ van veertig dagen bereiden de deelnemers – zangliefhebbers met én zonder dementie (mantelzangers) – zich voor op het grote meezing-concert ‘Hosha Na!’ tijdens Palmpasen, op zondag 10 april. Tijdens deze reis staat een aantal principes centraal: oefenen in duo’s thuis, samen creatieve opdrachten maken, zes live online repetities en een afsluitend concert in een kerk in Bussum. Het programma bouwt voort op het succes van de Participatiekoren, maar bevat ook nieuwe elementen zoals het samen thuis zingen in duo’s en hybride (groeps)begeleiding. Later in 2022 zal ook met andere muziekgenres geëxperimenteerd worden.

Onderzoek vanaf de start
Uit ons recente onderzoek naar Kunst in de Zorg bleek dat samen creatief bezig zijn, zoals zingen, positieve effecten heeft. Er zijn wereldwijd diverse initiatieven van kunstenaars die samen met ouderen zingen. Er is echter nog weinig bekend over hoe mensen met dementie, hun huisgenoten en mantelzangers deze hybride programma’s (zowel online als fysiek) ervaren, en wat we van hun ervaringen kunnen leren. Daarom verrichten we als Leyden Academy vanaf de start van het Hosha Na!-programma in maart 2022 participatief actieonderzoek. We kijken hierbij ook naar de werking van de ‘vernieuwende’ elementen in deze benadering. Denk aan vragen als: wat werkt goed bij het thuisbezoek van de mantelzanger, en waar moet aandacht voor zijn? Hoe werken de live online repetities en wat kan hierin mogelijk verbeterd worden? De kennis en inzichten die we opdoen, kunnen helpen om deze programma’s verder te verbeteren en ook inspiratie bieden voor andere zanginitiatieven en hybride post-corona kunstinitiatieven in het algemeen.

Beeld: Participatiekoor.nl

Samen met betrokkenen
Het onderzoek wordt op een participatieve wijze uitgevoerd, waarbij onze onderzoekers samen optrekken met co-onderzoekers, namelijk mensen met dementie en mantelzangers. Dit gemêleerde onderzoeksteam werkt nauw samen, van de start tot de afronding. Samen denken we na over passende methodes, we analyseren de bevindingen in co-creatie en rapporteren en delen samen de bevindingen. Zo gaan de stemmen en de kennis die de betrokkenen delen in dit onderzoek niet verloren.

Wilt u deelnemen als (mantel)zanger of als duo? Kijk dan snel op de website van het Participatiekoor en schrijf u vóór 5 maart a.s. in.

Neem voor meer informatie over het onderzoek contact op met Barbara Groot.

Overzicht wetenschappelijke artikelen 2021

Hieronder vindt u een overzicht van de 19 peer-reviewed wetenschappelijke artikelen van stafleden van Leyden Academy die zijn gepubliceerd in 2021:

  1. Januari 2021, Journal of Gerontology: Social Sciences, artikel ‘Coping of Older Adults in Times of Covid-19: Considerations of Temporality Among Dutch Older Adults’ door Miriam Verhage, Lucia Thielman, Lieke de Kock en Jolanda Lindenberg.
  2. Januari 2021, Journal of Aging Studies, artikel ‘How young adults view older people: Exploring the pathways of constructing a group image after participation in an intergenerational programme’, door Miriam Verhage, Belia Schuurman en Jolanda Lindenberg.
  3. Februari 2021, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG), artikel ‘Van gezonde individuen naar gezonde populaties’ door Paul L. van de Vijver en David van Bodegom.
  4. Maart 2021, Feminist Economics, artikel ‘Pushed to the Margins and Stretched to the Limit: Experiences of Freelance Eldercare Workers During the Covid-19 Pandemic in the Netherlands’, door Saskia E. Duijs, Anouk Haremaker, Zohra Bourik, Tineke A. Abma en Petra Verdonk.
  5. Mei 2021, Educational Action Research, artikel ‘Are you afraid of press and social media? Ethics in photovoice in participatory health research’, door Barbara C. Groot, Janine Schrijver en Tineke A. Abma.
  6. Mei 2021, International Journal of Nursing Studies, artikel ‘How to relate to dialysis patients’ fatigue – perspectives of dialysis nurses and renal health professionals: A qualitative study’, door Wieke E. van der Borg, Petra Verdonk, Judith de Jong-Camerik en Tineke A. Abma.
  7. Juni 2021, Gerōn special issue over intergenerationeel contact, artikel ‘Voorbij leeftijd. Hoe betekenisvol contact beeldvorming kan beïnvloeden’, door Tineke A. Abma, Jolanda Lindenberg, Lieke de Kock, Lucia Thielman, Joost van Wijmen en Danielle Swart.
  8. Juni 2021, Journal of Gerontechnology, artikel ‘“On Facebook I met old friends again”: The use of ICTs in the process of reminiscence among older adults’, door Marije Blok, Almar A.L. Kok en Alice H. de Boer.
  9. Juli 2021, International Journal of Environmental Research and Public Health, speciale uitgave Addressing Public Health and Health Inequities in Marginalized and Hidden Populations, artikel ‘Boundary Objects: Engaging and Bridging Needs of People in Participatory Research by Arts-Based Methods’, door Barbara C. Groot en Tineke A. Abma.
  10. Juli 2021, TSG – Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen, artikel ‘Partnerschap met gezinnen in armoede op beleids- of programmaniveau’, door Barbara C. Groot, Angela Nijland-Turel, Sanne Waagen en Tineke A. Abma.
  11. Juli 2021, Global Reflections on COVID-19 and Urban Inequalities Vol. 1, Community and Society, artikel ‘Following the Voices of Older Adults During the COVID-19 Crisis: Perspectives from the Netherlands’, door Jolanda Lindenberg, Paul L. van de Vijver, Lieke de Kock, David van Bodegom en Niels H.J. Bartels.
  12. Augustus 2021, International Journal of Environmental Research and Public Health, speciale uitgave New Advances in Aging, artikel ‘The Value of Active Arts Engagement on Health and Well-Being of Older Adults: A Nation-Wide Participatory Study’, door Barbara C. Groot, Lieke de Kock, Yosheng Liu, Christine Dedding, Janine Schrijver, Truus Teunissen, Margo van Hartingsveldt, Jan Menderink, Yvonne Lengams, Jolanda Lindenberg en Tineke A. Abma.
  13. September 2021, Mental Health and Social Inclusion, artikel ‘Professionals harnessing experiential knowledge in Dutch mental health settings’, door Simona Karbouniaris, Alie Weerman, Bea Dunnewind, Jean Pierre Wilken en Tineke A. Abma.
  14. September 2021, Death Studies, artikel ‘Family group conferences for suicidal adolescents: Promising results from naturalistic case study research’, door Roosmarijn H.B. van Alphen, Gert Schout, Agaath J. Koudstaal, Martin de Vreugd, Tineke A. Abma en Robert R.J.M. Vermeiren.
  15. Oktober 2021, Gerōn, artikel ‘Op zoek naar inspiratie voor toekomstig beleid in de ouderenzorg’, door Elena Bendien en Tineke A. Abma.
  16. November 2021, boek ‘Handbook of Social Inclusion – Research and Practices in Health and Social Sciences’, hoofdstuk ‘Ethics and Participatory Health Research’, door Barbara C. Groot en Tineke A. Abma.
  17. November 2021, International Journal of Obesity, artikel ‘Timing of objectively-collected physical activity in relation to body weight and metabolic health in sedentary older people: a cross-sectional and prospective analysis’, door Gali Albalak, Marjon Stijntjes, Carolien A. Wijsman, P. Eline Slagboom, Frans J. van der Ouderaa, Simon P. Mooijaart, Diana van Heemst en Raymond Noordam.
  18. December 2021, boek ‘Questions in Qualitative Social Justice Research in Multicultural Contexts’, artikel ‘Researcher’s reflexivity in a multicultural context: the role of framing and emotion work’ door Tineke A. Abma.
  19. December 2021, Gerōn, artikel ‘Hoe het verleden het heden zin geeft. Het proces van herinneringen ophalen bij thuiswonende ouderen’, door Marije Blok, Alice De Boer en Almar Kok.

Ervaringen zorgmedewerkers in de coronacrisis

Beeld: © Romi Tweebeeke, Inside Oud, Bos en Meerzicht

Hoe hebben zorgmedewerkers in het verpleeghuis de coronacrisis ervaren?

Persoonlijke verhalen op Wij & corona
Sinds de start van de pandemie in maart 2020 hebben we de persoonlijke verhalen van ouderen, hun familieleden én tientallen zorgmedewerkers verzameld op het platform Wij & corona. Zoals Corry, verpleegkundige bij Zorggroep Elde Maasduinen, die een veel diepgaander contact ervoer met haar bewoners. Persoonlijk begeleider Monique, eerstverantwoordelijk verzorger Angela en verzorgende Ana van Respectzorg probeerden in alle hectiek aandacht te houden voor hun bewoners, familieleden en collega’s. Joan vertelt hoe zij is ingesprongen als psychiatrisch verpleegkundige op de noodafdeling bij Topaz. Mariët, regiomanager bij Azora den Es en Linda, directeur van De Oude Pastorie, vertellen ten slotte over de dilemma’s vanuit het perspectief van de bestuurder.

Analyse van 424 narrratieven
Daarnaast hebben we een collectie van 424 persoonlijke verhalen (narratieven) geanalyseerd die zijn vastgelegd door verzorgenden, helpenden en activiteitenbegeleiders van twee zorgorganisaties, tijdens het eerste jaar van de coronacrisis (maart t/m december 2020). De verhalen geven gezamenlijk een indringend beeld van hoe de eerste fase van de coronacrisis is beleefd. Onze bevindingen zijn op 13 februari 2022 gepubliceerd in het artikel ‘Good Care during COVID-19: A Narrative Approach to Care Home Staff’s Experiences of the Pandemic’ in het wetenschappelijke tijdschrift International Journal of Environmental Research and Public Health. Lees ook het nieuwsbericht dat wij schreven naar aanleiding van deze publicatie.

“Je mag elkaar niet aanraken… geen knuffel… geen kus. Ook niet bij het afscheid. Beiden hebben het moeilijk. Mevrouw noemt het mensonterend. Ik vind het zo verdrietig dat het zo gaat. Ik zou zo graag het gewoon toestaan.”
verzorgende uit het verpleeghuis

Goede zorg in de eerste coronagolf: verhalen uit het verpleeghuis

Goede zorg in de eerste coronagolf: verhalen uit het verpleeghuis

“Je mag elkaar niet aanraken… geen knuffel… geen kus. Ook niet bij het afscheid. Beiden hebben het moeilijk. Mevrouw noemt het mensonterend. Ik vind het zo verdrietig dat het zo gaat. Ik zou zo graag het gewoon toestaan,” schrijft een verzorgende uit het verpleeghuis.

Dit citaat komt uit een collectie van 424 persoonlijke verhalen (narratieven) die zijn vastgelegd door verzorgenden, helpenden en activiteitenbegeleiders van twee zorgorganisaties, tijdens het eerste jaar van de coronacrisis (maart 2020 t/m januari 2021). De verhalen, die gezamenlijk een indringend beeld geven van hoe de eerste fase van de coronacrisis is beleefd, zijn geanalyseerd door onderzoekers van Leyden Academy. Hun bevindingen zijn op 13 februari jl. gepubliceerd in het artikel ‘Good Care during COVID-19: A Narrative Approach to Care Home Staff’s Experiences of the Pandemic’ in het wetenschappelijke tijdschrift International Journal of Environmental Research and Public Health.

‘Stille ramp’
In de eerste coronagolf voltrok zich een ‘stille ramp’ in de Nederlandse verpleeghuizen, zo concludeerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid gisteren in het rapport ‘Aanpak coronacrisis, deel 1’. Ongeveer de helft van de coronasterfgevallen in Nederland tot september 2020 betrof bewoners van verpleeghuizen. In eerste instantie kreeg de bescherming van deze mensen weinig aandacht, waardoor er in de verpleeghuizen bijvoorbeeld nauwelijks beschermingsmiddelen beschikbaar waren. Toen de ernst van de situatie eenmaal doordrong, werd een ingrijpend bezoekverbod afgekondigd. Hoe hebben de zorgmedewerkers in het verpleeghuis dit ervaren? Onderzoeker Marleen Dohmen: “Studies naar de ervaringen van zorgpersoneel tijdens de coronacrisis hebben de negatieve impact op hun welzijn aangetoond. We wilden deze kennis aanvullen met een narratieve benadering.”

Veel leed
Uit de geanalyseerde verhalen blijkt dat de zorgmedewerkers onnoemelijk veel leed zagen. Een verzorgende schreef: “Het lijden van bewoners heeft me erg aangegrepen … Ik heb zitten huilen op kantoor.” Medewerkers worstelden met de handhaving van de maatregelen, aangezien deze indruisten tegen wat zij zelf onder goede zorg verstaan: “Hij mist zijn vrouw en heeft pijn … rijdt naar het raam, wil dit open doen. Probeert op te staan en zegt: ik zou het liefste eruit stappen… Dit raakt mij. Gelukkig is de kweek negatief en mag de isolatie worden opgegeven.”

Spanning in relaties
De zorgmedewerkers schreven over de spanningen die ze ervaren, omdat de maatregelen ingaan tegen hun eigen morele kompas waarin het welzijn van bewoners en persoonlijke relaties voorop staan. Er ontstonden daardoor spanningen in de relatie met de bewoners en hun naasten. Soms kwamen zij zelfs tegenover elkaar te staan: “Er zit bezoek in de huiskamer, terwijl dat in deze coronatijd niet mag. Een collega durft ze niet aan te spreken en vraagt of ik het doe. Met kriebels in mijn buik stap ik op de familie af. Vraag of ze de huiskamer uit willen gaan. Ze reageren wat verbolgen en kiezen ervoor om het bezoek af te breken. De bewoners aan de tafels vinden het belachelijk en zijn boos. De vrolijke stemming is duidelijk omgeslagen. De bewoner voor wie het bezoek was loopt te schelden dat het geen stijl is.”

Toch het goede doen
Binnen de knellende beperkingen probeerden de zorgmedewerkers waar mogelijk het goede te blijven doen. Zoals blijkt uit dit voorbeeld van deze verzorgende: “Een bewoner vraagt aan haar dochter ‘Kun je mij paling brengen?’ Dochter mag dit niet vanwege corona. Daarom zelf paling voor mevrouw meegebracht. Mevrouw was helemaal verrast en emotioneel. Ik word gekust en omhelst. Samen een foto naar haar dochter gestuurd.”

Moreel verwond
Volgens Tineke Abma, directeur van Leyden Academy en één van de onderzoekers, is deze periode voor zorgmedewerkers, bewoners en familieleden traumatisch geweest: “Zij ervoeren gevoelens van verdriet, angst, onmacht en rouw. Daarbij zagen medewerkers zich geconfronteerd met ingewikkelde morele dilemma’s. Bij dit soort dilemma’s is er niet één juiste oplossing; vaak moesten zorgmedewerkers kiezen tussen twee kwaden. Voorrang geven aan de veiligheid van bewoners ging ten koste van hun vrijheid en kwaliteit van leven, en vice versa. Zeker als je een hechte band hebt met een bewoner dan raakt je dat in het hart, je raakt als het ware moreel verwond.”

De onderzoekers concluderen dat de besluitvorming over de coronamaatregelen het resultaat zou moeten zijn van een dialoog op meerdere niveaus, zodat een balans kan worden gevonden tussen veilige zorg en goede zorg vanuit relationeel-moreel oogpunt.

Het artikel ‘Good Care during COVID-19: A Narrative Approach to Care Home Staff’s Experiences of the Pandemic’ van onderzoekers Marleen Dohmen, Charlotte van den Eijnde, Lucia Thielman, Jolanda Lindenberg, Josanne Huijg en Tineke Abma is op 13 februari 2022 gepubliceerd in wetenschappelijk tijdschrift International Journal of Environmental Research and Public Health, Special Issue Nursing and COVID-19.

Mensenrechten van ouderen tijdens en na COVID-19

Mensenrechten van ouderen tijdens en na COVID-19

Wereldwijd heeft COVID-19 geleid tot slopende effecten en grote uitdagingen op het gebied van mensenrechten voor ouderen. Maatregelen in de gezondheidszorg en de maatschappelijke reacties op COVID-19 hebben het mentale en fysieke welzijn van ouderen beïnvloed, en leeftijdsdiscriminatie en het risico op ouderenmishandeling vergroot.

WHO Coronavirus Disease (COVID-19) dashboard op 4 november 2021

In het rapport Protecting the human rights of older people: Challenges to the human rights of older people during and after COVID-19 presenteert de International Longevity Centre (ILC) Global Alliance inzichten in de gevolgen van de pandemie in 16 deelnemende landen, waaronder Nederland. Maatregelen die bedoeld waren om ouderen in de pandemie fysiek te beschermen, hebben voor uitdagingen op het gebied van mensenrechten gezorgd. De aanvankelijk strenge lockdowns in de gemeenschap en het bezoekverbod in verpleeghuizen hebben negatieve gevolgen voor ouderen, thuis en in het verpleeghuis. Veel ouderen waren sociaal geïsoleerd, wat hun geestelijke gezondheid en kwaliteit van leven verslechterde en hun functionele achteruitgang tijdens de pandemie versnelde. Bovendien heeft de pandemie gevolgen voor de sociaaleconomische omstandigheden. Ouderen over de hele wereld, vooral degenen die in ontwikkelingslanden wonen, krijgen te maken met grotere ontberingen (waaronder honger, leeftijdsdiscriminatie en ouderenmishandeling).

Het is van groot belang om ouderen handvatten en sociale en fysieke ondersteuning te geven voor een gezond en vitaal leven, overal ter wereld.

Bondgenoten in thuis voelen en leefplezier in de ouderenzorg

Bondgenoten in thuis voelen en leefplezier in de ouderenzorg

Leyden Academy en het Jo Visser fonds werken met Stichting Thuis Voelen samen aan het belang van kleine dingen die ertoe doen om de kwaliteit van leven van ouderen te verbeteren. In 2022 wordt de opbrengst van in totaal 200 Zorgvisites (verzameld door de Dames THe: Hetti Willemse en Tineke van den Klinkenberg) geïntegreerd in het gedachtegoed van het Jo Visser fonds.

Daniëlle Swart van het Jo Visser fonds en stafleden van Leyden Academy gaan deze kennis gebruiken in (onderzoeks)projecten die aansluiten bij het thema leefplezier en persoonsgerichte zorg. De rol van cliëntenraden is hierbij essentieel; de SamenStem-methode van Leyden Academy draagt bij aan het versterken van collectieve zeggenschap van cliënten, en van cliënten en medewerkers onderling. Cliënten ervaren dat hun stem ertoe doet en het onderling uitwisselen van ervaringen leidt tot beter begrip en meer gelijkwaardige verhoudingen tussen cliënten en medewerkers. Het Jo Visser fonds wil verder het belang van thuis voelen integreren in het aanbod van onderwijs voor zorg & welzijn. Via gastlessen of door juist samen met studenten (onder begeleiding) en/of docenten op Zorgvisite te gaan op locatie; zo leert men dat thuisgevoel vaak in de kleine dingen zit die het verschil maken. In de nabije toekomst wordt met partners uit het praktijkonderwijs en kenniscentra, zoals A Sense of Home uit België, samen opgetrokken om zienswijzen en kennis te delen. Verder willen we dit jaar een creatieve denksessie organiseren om vernieuwende ideeën te verzamelen die bijdragen aan het gewenste thuisgevoel.

Neem voor meer informatie contact op met Daniëlle Swart of kijk op www.stichtingthuisvoelen.nl.

Eline Slagboom: “Koester je cellen als je kinderen”

Eline Slagboom: “Koester je cellen als je kinderen”

Hoe komt het dat sommige mensen heel lang gezond blijven zonder er veel voor te doen, en anderen al vroeg oud worden? En is daar iets aan te doen? In dagblad De Telegraaf geeft prof. dr. Eline Slagboom vandaag tekst en uitleg, en vertellen twee senioren wat zij zelf doen om vitaal te blijven.

Eline Slagboom is hoogleraar Moleculaire Epidemiologie aan het LUMC en voorzitter van DuSRA-VOILA, het grootste samenwerkingsverband op het gebied van verouderingsonderzoek in Nederland waarvan ook Leyden Academy deel uitmaakt. Slagboom vertelt in het artikel waar dit onderzoek op is gericht: “Een heleboel mensen halen gezond de 85, maar er zijn ook veel mensen die van binnenuit heel snel verouderen. Of ze nou gezond leven of niet. En dat is oneerlijk. Eigenlijk zouden we aan hun biologie willen sleutelen. Ik kan me voorstellen dat we bij deze ‘gewone’ stervelingen de genen die het lange leven stimuleren, een zetje geven. Dan geven we gezonde cellen meer kans en we verwijderen verouderde cellen. In het DuSRA-VOILA netwerk proberen we dus de kwetsbaarheid vroeg te herkennen en deze af te remmen, met leefstijlveranderingen en door stofjes die de biologische schade herstellen.”

Leefstijl vóór medicatie
Slagboom vertelt over veelbelovend verouderingsonderzoek: straks kunnen we op celniveau zien hoe snel iemand veroudert, en dan medicatie voorschrijven die de veroudering afremmen of mensen helpen met duidelijk haalbare leefstijlveranderingen. Leefstijl gaat wat Slagboom betreft altijd vóór medicijnen. Haar belangrijkste boodschap is dat je op elke leeftijd je eigen verouderingsproces kunt beïnvloeden: “Koester je cellen zoals je kinderen, daar wil je ook alleen het beste voor.”

Niet snaaien
De twee ouderen die in het Telegraaf-artikel aan het woord komen, geven het goede voorbeeld. Theo (75) uit IJmuiden, die u wellicht herkent als het ‘gezicht’ van Leyden Academy in 2022, volgt een strak sportschema en probeert verleidingen te vermijden: “Niet snaaien. Ik kan me ook op de bank gaan zitten volproppen met chocola, maar dan kom ik niet meer overeind.” Leonie (81) uit Leiderdorp heeft wat pech gehad met haar gezondheid en probeert nu actief te blijven, al valt dat in coronatijd niet mee. Ze vindt het ook belangrijk om mentaal fit te blijven: “Met het koppie is niks mis. Ik ga straks op uitzending gemist De Slimste Mens kijken, hersengymnastiek, je moet je brein ook trainen.”

Het artikel ‘Gezond oud: je kunt er wat aan doen’ is geschreven door Marie-Thérèse Roosendaal. U kunt het artikel lezen op de website van de Telegraaf of via deze link.