Beeldvorming ouder worden en ouderen

In de media en bij het brede publiek is er een groeiende aandacht voor de beeldvorming rondom ouderen en de verwachtingen van ouderenzorg. Wat zijn onze beelden bij het ouder worden, hoe kijken we naar oudere mensen en hoe zien zij zichzelf? Er bestaan in onze samenleving veel bewuste en onbewuste positieve en negatieve vooroordelen die een goede oude dag in de weg kunnen staan. We onderzoeken welke wensen en ambities ouderen zelf hebben en hoe zij denken over ouder worden. Daarnaast willen we de beeldvorming over ouderen beter begrijpen. We onderzoeken ook hoe we de beeldvorming kunnen beïnvloeden om zo bij te dragen aan een goede oude dag.

Literatuuronderzoek
In samenwerking met Stichting RCOAK en Fonds Sluyterman van Loo hebben we een literatuuronderzoek uitgevoerd naar de (inter)nationale beeldvorming over ouderen en de mogelijkheden om deze positief te beïnvloeden. Deze verkenning resulteerde in een rapport over beeldvorming in negen landen en interventies om deze te beïnvloeden. Internationaal - van China tot Nederland en van Spanje tot Brazilië – zijn er opvallend veel overeenkomsten in de beelden die we met ouderen associëren; enerzijds afhankelijk en incompetent, anderzijds wijs en warm. Qua interventies lijkt langdurig, diepgaand, persoonlijk contact tussen jong en oud het meest effectief in het positief veranderen van beeldvorming rondom ouderen. De bevindingen worden momenteel omgezet in een wetenschappelijke publicatie.

Focusgroepen
We hebben onderzoek gedaan naar het gevoel van ouderen in deze tijd aan de hand van zes focusgroepen. De analyse laat zien dat de directe omgeving een belangrijke rol speelt bij het zich thuis voelen in deze maatschappij. Ouderen voelen zich thuis als ze zichzelf kunnen zijn, als ze zich herkennen in hun omgeving of de mensen om hen heen. Niet alleen de omgeving, maar ook ouderen zelf spelen hierbij een belangrijke rol en hun beeld van ouderen is niet veel positiever dan andere leeftijdsgroepen. Het beeld dat ouderen zelf hebben van hun leeftijdsgenoten en hun levensfase is bepalend voor de wijze waarop wij het ouder worden zien en ervaren. Dit beeld van ouderen over ouderen zelf is ook onderzocht in een Europese studie in vier landen aan de hand van vragenlijsten. Niet alleen de beelden, maar ook de woorden waarmee we over en met ouderen spreken zijn hierbij van belang. Daarom is er ook verder onderzoek gedaan naar de manier waarop we ouderen aanspreken aan de hand van brieven naar gepensioneerden in samenwerking met de Stichting Radius en de Gemeente Leiden. De bevindingen worden in een aantal wetenschappelijke publicaties uitgewerkt.

Rapport in opdracht van VWS
In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft Jolanda Lindenberg in 2019 het wetenschappelijke rapport Beeldvorming van ouderen geschreven, over welke beelden er zijn over ouderen, ook onder ouderen zelf en hoe dat mogelijk veranderd kan worden. U kunt het rapport hier lezen (37 pagina's).

Meer weten over dit onderwerp? Neem contact op met Jolanda Lindenberg.