Podcast: duw jezelf naar een gezonde leefstijl

Podcast: duw jezelf naar een gezonde leefstijl

Een Gezond Gesprek met hoogleraar Vitaliteit David van Bodegom
Je kunt jezelf wel voornemen om meer te bewegen en gezond te eten, maar vroeg of laat stranden veel goede voornemens. We moeten het ook niet hebben van onze wilskracht, zegt David van Bodegom in de nieuwste podcast in de reeks ‘Gezond Gesprek’ van Plus Online en Gezondheidsnet. “Het is véél slimmer is om je omgeving zo in te richten, dat je als vanzelf gezonder gaat leven. Dat heet ‘nudgen’, jezelf duwtjes geven in de goede richting.”

Van je keuken tot je slaapkamer, van je huis tot je werkplek: David geeft tips en trucs om je omgeving zo in te richten dat gezonder leven veel gemakkelijker wordt. Alvast wat voorbeelden van zijn tips? Laat je werkgever flink investeren in jouw gezondheid, blijf altijd trappen lopen, haal de worteltjes uit de groentelade en leg ze in het zicht, en maak je slaapkamer vrij van schermen.

Beluister de podcast van Plus Online en Gezondheidsnet en bekijk je omgeving met andere ogen!

“Het is een slecht idee om generaties tegen elkaar op te zetten”

“Het is een slecht idee om generaties tegen elkaar op te zetten”

Met het coronavirus waart het idee rond om oude en kwetsbare mensen te isoleren, zodat de rest van de samenleving weer open kan. Is dat een goed idee? In NRC Handelsblad klinkt vandaag een meerstemmig ‘nee’ als antwoord: als iedereen de regels in acht zou nemen en we meer rekening met elkaar houden, kunnen we samen corona het hoofd bieden. Het is een slecht idee om generaties tegen elkaar op te zetten, stelt Jolanda Lindenberg van Leyden Academy in het artikel.

Jolanda deed met haar team onderzoek naar de beleving van de coronacrisis door senioren. Zij zegt hierover in NRC: “Ouderen zijn bereid in te schikken. Velen blijven thuis en vermijden contacten. Maar ze vinden wel dat iedereen zich aan de regels moet houden. Als dat gebeurt, is isolatie niet nodig.” Je zou dan bovendien de waardevolle bijdrage missen die zij leveren aan de maatschappij: “Veel mensen van wie wordt gezegd dat ze kwetsbaar zijn, werken in de zorg en in het onderwijs, doen vrijwilligerswerk, passen op kleinkinderen, bieden steun aan anderen. En naar het café gaan willen ouderen ook.”

Ook andere experts en ervaringsdeskundigen spreken zich in het artikel uit tegen het afschermen van ouderen en kwetsbare mensen. Zoals Arend Arends, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie en adviseur van het Outbreak Management Team Covid-19, die stelt dat ouderen al strenger voor zichzelf zijn dan nodig. Ook bestuurders Liane den Haan van ouderenbond ANBO en Dianda Veldman van de Patiëntenfederatie Nederland pleiten in het artikel voor wederzijds begrip en een inclusieve samenleving. Veldman: “We willen toch niet dat een brede groep Nederlanders opgehokt thuis moet zitten? We moeten rekening houden met elkaar. Zodat we allemaal zo veel mogelijk een leven kunnen leiden.”

U kunt het artikel ‘Ouderen en kwetsbare mensen isoleren? Ze blijven nu al thuis!’ lezen op de website van NRC Handelsblad.

Concertfilm Erbarme dich maakt veel emoties los

Concertfilm Erbarme dich maakt veel emoties los

Op maandag 21 september jl. werd Wereld Alzheimerdag afgesloten met de online première van de concertfilm ‘Erbarme dich’. Tijdens de anderhalf uur durende film zingen zestig zangers met en zonder dementie van participatiekoren uit Haarlem, Bergen en Midden Delfland de hoogtepunten uit de Matthäus Passion. Bekende stukken als ‘Kommt ihr Töchter’ en de aria’s ‘Aus Liebe’ en ‘Erbarme dich’ worden in de film afgewisseld met voordrachten van brieven die mensen met dementie en hun naasten tijdens de coronacrisis hebben geschreven.

Geen concerten, maar een film
‘Erbarme dich’ zou aanvankelijk dit voorjaar live uitgevoerd worden, maar vanwege de lockdown kwamen veel zangers en muzikanten thuis te zitten. De impact hiervan op de mensen in de verpleeghuizen en hun naasten is groot. Voor artistiek leider Erik Zwiers was dit aanleiding om er alles aan te doen zo snel mogelijk weer te gaan zingen: “Je staat er wellicht niet bij stil, maar samen zingen is voor mensen met dementie enorm belangrijk. Musiceren heeft een enorm positief effect op het brein en de gezamenlijkheid van koorzang geeft zin aan het leven. Dat is zeker het geval als daar een artistieke uitdaging bij komt kijken, zoals bij de Matthäus Passion. Als je dit niet meer mag doen, dan valt de bodem onder je bestaan weg.”

Tranen van ontroering
De film maakt veel emoties los. Professor Philip Scheltens, directeur van het Alzheimercentrum Amsterdam UMC en groot Bachliefhebber: “De muziek en de verhalen raken je. De manier waarop de zangers en zangeressen zich inzetten, zo ontroerend!” Ook op social media reageerden veel kijkers: van “Kippenvel” tot “Ongelooflijk hoe de verhalen en de muziek elkaar versterken. Tranen in mijn ogen”. Na het slotakkoord van ‘Wir setzen ons mit Tränen nieder’ schrijft iemand: “Tsjonge, hier moet ik echt even van bijkomen. Práchtig!”

Erbarme dich online en on tour
Erbarme dich is online te bekijken op YouTube (zie hieronder). De film gaat de komende maanden ook op tour langs verpleeghuizen en Alzheimercafé’s. Voorstellingen met een uitgebreide nabespreking zijn te boeken via Erik Zwiers.

Het participatiekoor maakt onderdeel uit van ‘Kunst in de Zorg’, een onderzoeksproject waar Amsterdam UMC en Leyden Academy de waarde van kunst in de langdurige zorg van bestaande initiatieven beschrijven. Klik hier voor meer informatie.

Premier Rutte in gesprek met ouderen over corona

Premier Rutte in gesprek met ouderen over corona

Premier Rutte en minister De Jonge (VWS) ontvangen vandaag op het Catshuis een delegatie ouderen en hun familieleden, om van hen te horen hoe zij aankijken tegen de corona-pandemie en de maatregelen om deze te beteugelen. Het is de eerste keer dat ouderen aanschuiven bij de premier: eerder waren er al wel enkele ontmoetingen met jongeren over de coronacrisis. Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst zijn de deelnemers aan het gesprek vandaag geen officiële vertegenwoordigers van ouderen-, cliënten- en patiëntenorganisaties; wel zijn ze door deze organisaties afgevaardigd.

Telegraaf-artikel als aanzet
De ontmoeting tussen premier, minister en ouderen is tot stand gekomen op initiatief van politieke partij 50PLUS. Kamerlid Léonie Sazias stelde premier Rutte op 12 augustus jl. de vraag waarom hij wel met jongeren in gesprek ging, en niet met de ouderen die in de coronacrisis nota bene de meest kwetsbare groep vormen. De ouderenpartij verwees hierbij onder meer naar het Telegraaf-artikel ‘Aan ouderen wordt niets gevraagd’ van 27 juni 2020, waarin drie senioren werden geïnterviewd met een toelichting van dr. Jolanda Lindenberg namens Leyden Academy. Premier Rutte pakte de handschoen op, met de bijeenkomst van vandaag als eerste resultaat. Leyden Academy hoopt dat dit een aanzet is om ouderen structureel een plek aan tafel te geven bij het bepalen van het beleid en de maatregelen: tijdens én na de coronacrisis.

Leyden Academy’s missverkiezing: op zoek naar ons nieuwe gezicht

Leyden Academy’s missverkiezing: op zoek naar ons nieuwe gezicht

Ieder jaar vertegenwoordigt een vitale oudere ons als het ‘gezicht’ van Leyden Academy (afwisselend een vrouw en een man). We streven hierbij naar een afspiegeling van de samenleving. Voor het nieuwe jaar, dat loopt van 11 november 2020 tot 11 november 2021, zijn we op zoek naar een vitale dame (vanaf ongeveer 75 jaar) die plezier en levenslust uitstraalt. “Het model hoeft geen gladgestreken kop te hebben, liever niet zelfs. We houden van groeven en rimpels en de twinkeling in de ogen, zodat je het leven in het gezicht kan zien,” aldus Yvonne Schinkel-Koemans van de communicatie-afdeling van Leyden Academy.

Tot 11 november 2020 hebben we het genoegen naar het gezicht van de 95-jarige Loek Middel uit Rosmalen te kijken. Loek is in Indonesië geboren en is dankzij zijn Nederlandse vader en Indonesische moeder met beide culturen opgegroeid. Na zijn huwelijk verhuisde hij naar Nederland. Loek heeft twee zoons, vier kleinkinderen en vijf achterkleinkinderen. Zijn hobby’s zijn onder andere Tai Chi en line-dansen, en tot corona toesloeg ging hij graag met de trein naar een leuke stad om daar rond te wandelen, indrukken op te doen en naar mensen te kijken. De portretfoto van Loek is  gemaakt door fotograaf Henk Aschman.

“De uitermate vitale 95-jarige Loek is niet alleen ons boegbeeld, maar ook voor ouderen in het algemeen!”

Tot maandag 28 september kunt u uw foto(‘s) via e-mail sturen naar koemans@leydenacademy.nl. Het winnende portret wordt op woensdag 11 november a.s. onthuld op de twaalfde ’verjaardag’ van Leyden Academy, en zal vervolgens een jaar lang de homepage van de website, sociale media-accounts en diverse communicatiemiddelen van Leyden Academy sieren.

David van Bodegom benoemd tot bijzonder hoogleraar Vitaliteit

David van Bodegom benoemd tot bijzonder hoogleraar Vitaliteit

Leiden, 2 september 2020 – Per 1 september 2020 is dr. David van Bodegom benoemd tot bijzonder hoogleraar ‘Vitaliteit in een verouderende populatie’ aan het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), afdeling Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde (PHEG). Het betreft een nieuwe bijzondere leerstoel die is ingesteld namens kennisinstituut Leyden Academy on Vitality and Ageing.

Loopbaan
David van Bodegom (1978) is opgeleid als arts en historicus en werkt sinds 2009 als verouderingswetenschapper bij Leyden Academy, waar hij leiding geeft aan de activiteiten binnen het speerpunt Vitaal. Hij is tevens universitair docent bij de afdeling PHEG van het LUMC en begeleidt verschillende promovendi. Van Bodegom promoveerde in 2011 aan de Universiteit Leiden op veldonderzoek dat hij verrichtte op het platteland van Ghana. Hij onderzocht er hoe mensen verouderen in een heel andere omgeving, en ontdekte dat veel ouderdomsziekten en -kwalen veel minder voorkwamen. De arts heeft het tot zijn missie gemaakt om zijn bevindingen bij de Ghanese bevolking te vertalen naar interventies voor onze moderne omgeving. Hij heeft de spreekkamer verlaten in de overtuiging dat de sleutel tot gezonde veroudering ligt in de publieke omgeving.

Veel gezondheidswinst te halen
Van Bodegom zegt over zijn benoeming: “Het is een groot voorrecht om vanuit deze positie een bijdrage te kunnen leveren om Nederlanders te helpen gezonder en plezieriger oud te worden. Hier is echt nog heel veel winst te halen.” Hij verheugt zich op de hechtere samenwerking met collega-wetenschappers vanuit diverse disciplines in Leiden en de Campus Den Haag. Hij zal zelf ook college geven over vitaal oud worden aan jonge artsen en aan andere opleidingen.

De kracht van peer coaching
In het kader van de bijzondere leerstoel zal Van Bodegom onderzoek doen naar twee thema’s in relatie tot vitaal ouder worden. Allereerst het fenomeen ‘peer coaching’. Van Bodegom richtte samen met zijn collega’s bij Leyden Academy de Vitality Club op, beweeggroepen van oudere wijkbewoners die doordeweeks ’s ochtends samen bewegen. Bijzonder is dat deze groepen door ouderen zelf worden geleid; er zijn geen professionals bij betrokken. Uit onderzoek blijkt dat deze groepen heel succesvol zijn, deelnemers komen voor hun gezondheid maar blijven terugkomen voor de gezelligheid. Van Bodegom wil onderzoeken of peer coaching ook elders gezondheidswinst kan opleveren, bijvoorbeeld voor mensen met beginnende suikerziekte om samen de ziekte om te keren.

Invloed van de omgeving
Een tweede thema waar Van Bodegom zich in de komende jaren op wil richten, is de invloed van de omgeving op gezond gedrag. Veel van onze dagelijkse beslissingen worden ingegeven door onze omgeving. We worden in onze dagelijkse woon- en werkomgeving voortdurend verleid om teveel, te vet en te zoet te eten en inactief te zijn. In plaats van met veel moeite steeds ‘nee’ te zeggen tegen ongezonde verleidingen, kan het slimmer zijn om deze te verstoppen en juist gezonde verleidingen te introduceren. Van Bodegom wil onderzoeken hoe onze dagelijkse omgeving ingezet kan worden om mensen te helpen gezonder oud te worden.

Kennis toegankelijk maken
Naast onderzoek doen en onderwijs geven, is het voor Leyden Academy juist ook belangrijk dat de opgedane kennis en inzichten hun weg vinden naar een groot publiek. Naast publicaties in vaktijdschriften wordt dan ook veel tijd en aandacht besteed aan interviews voor kranten, radio en televisie, toegankelijke boeken, cursussen en publiekslezingen.

Heeft u vragen of wilt u meer weten, neem dan contact op met Niels Bartels, manager communicatie, tel. (06) 3461 4817 of via e-mail.

Virtueel op expeditie met de dokter en de archeoloog

Virtueel op expeditie met de dokter en de archeoloog

Universiteit Leiden heeft een serie digitale gastlessen gepubliceerd om scholieren in de klas kennis te laten maken met de wetenschap. In de aflevering ‘De dokter en de archeoloog: ga mee op expeditie en verruim je perspectief!’ gaat arts en verouderingswetenschapper David van Bodegom (‘de dokter’) in gesprek met Miguel John Versluys, hoogleraar Klassieke en Mediterrane Archeologie (‘de archeoloog’). Ze brengen onder meer samen een bezoek aan het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.

Of je nu met dokter David mee gaat op expeditie naar het platteland van hedendaags Ghana, of met archeoloog Miguel terug gaat naar het Palmyra van de derde eeuw na Christus: een breder perspectief kan ons helpen om de uitdagingen van vandaag beter te begrijpen en op te lossen.

De digitale gastlessen zijn ontwikkeld door het interfacultair centrum voor lerarenopleiding, onderwijsontwikkeling en nascholing (ICLON) en het Centre for Innovation van Universiteit Leiden, en zijn gericht op de bovenbouw van het vwo. In video’s van 10 minuten worden wetenschappelijke vraagstukken over maatschappelijk relevante thema’s behandeld, aangevuld met activerende opdrachten en werkvormen in de bijgeleverde docenthandleiding. In totaal beslaan de digitale gastlessen 1 lesuur. Een overzicht van de gastlessen van Universiteit Leiden vindt u hier.

U kunt de video van de dokter en de archeoloog bekijken op YouTube. De volledige digitale gastles, inclusief docenthandleiding met activerende opdrachten, is kosteloos beschikbaar voor docenten via dit aanvraagformulier.

Hoge levensverwachting in Japan: hoe doen ze dat toch?

Hoge levensverwachting in Japan: hoe doen ze dat toch?

Inwoners van Japan hebben de hoogste levensverwachting ter wereld. Vrouwen worden er gemiddeld vier jaar ouder dan in Nederland. Wat is hun geheim voor een lang en gezond leven? Lees deze week in magazine Margriet het artikel ‘Hoe doen ze dat toch?’, met medewerking van arts en verouderingswetenschapper David van Bodegom.

Journaliste Marte van Santen zet in het artikel zeven tips op een rij, waaronder ‘laat wat ruimte over in je maag’ (hara hachi bu), oftewel: eet tot je tachtig procent vol zit. Zo dwing je je lichaam om de aanwezige energie zo efficiënt mogelijk te gebruiken.

Magazine Margriet ligt nu in de kiosk. Het artikel over de levensverwachting in Japan is ook te lezen als pdf-bestand.

David van Bodegom op Radio 1 over weerbaarheid tegen corona

David van Bodegom op Radio 1 over weerbaarheid tegen corona

Hoe kwetsbaar zijn onze ouderen nu echt? Is het wel terecht om iedereen boven de 65 jaar over één kam te scheren? Arts en verouderingswetenschapper David van Bodegom van Leyden Academy vindt dat we er meer over in gesprek moeten met ouderen zelf, en dat er meer aandacht uit moet gaan naar het helpen van mensen om vitaal en weerbaar te blijven. Dit zei hij gistermiddag in de uitzending bij Stax&Toine op NPO Radio 1.

Kleine gezonde stapjes
Live vanaf zijn vakantieadres in Groningen ging David in gesprek met Dionne Stax over het manifest van  Leyden Academy over oudere mensen in coronatijd. Eén van de aanbevelingen is om onze omgeving zo in te richten dat mensen gezondere keuzes maken, en zo weerbaarder worden. David: “Er waart al decennia een epidemie van welvaartsziekten in ons land. Als er een ziekte is waaraan je binnen een paar weken kunt overlijden, dan komen we in de actiemodus. Dat is indrukwekkend om te zien. Maar als er duizenden mensen doodgaan door voorkoombare ziekten, zoals veel gevallen van ouderdomssuiker en hart- en vaatziekten, dan ligt dat toch verder weg en zie je dat er veel minder bereidheid is om in actie te komen.” Volgens David moeten we mensen niet betuttelen, maar helpen om kleine gezonde stapjes te zetten die optellen tot een groot effect. Ook de overheid kan hierbij helpen, kijk bijvoorbeeld naar de maatregelen die nu worden voorgesteld in Groot-Brittannië, zoals een verbod op reclame voor snacks vóór 21.00 uur en geen stunt-acties met ongezonde producten.

‘Beste beslissing ooit’
Mensen kunnen zelf ook veel doen om vitaal en weerbaar te blijven. Zoals doordeweeks ’s ochtends samen bewegen in de Vitality Club, een initiatief van Leyden Academy dat inmiddels door heel Nederland navolging vindt. Reporter Roos Oosterbaan van Radio 1 nam een kijkje bij de Vitality Club Stevenshof in Leiden, waar achttien deelnemers samen sportten in de buitenlucht, netjes op anderhalve meter. De deelnemers vertelden dat ze meedoen voor hun conditie, maar zeker ook voor de gezelligheid: “het wordt een beetje familie”. Een vrouwelijke deelnemer noemt het meedoen aan de Vitality Club zelfs “m’n beste beslissing ooit”. Na het overlijden van haar echtgenoot had ze geestelijke problemen, “maar dan kom je hier en dan krijg je die warmte”. Ze doet elke dag mee.

Powerliften
Zorg dat je fit blijft, is ten slotte een boodschap die ook de 73-jarige wereldkampioen powerliften Ina Koolhaas in de studio van harte ondersteunt: “Lieve oudere mensen, laat je niet zomaar kwetsbaar noemen.”

U kunt het radio-interview met David van Bodegom en Ina Koolhaas en de reportage vanuit Vitality Club Stevenshof hier terugluisteren.