Leyden Academy presenteert jaarbericht 2019

Leyden Academy presenteert jaarbericht 2019

“Als je met pensioen gaat, dan moet je jezelf afvragen: wat zal ik worden?” Deze uitspraak van een 82-jarige deelnemer aan ons onderwijsprogramma Start-up Plus, illustreert treffend welke mogelijkheden we in Nederland hebben om vitaal en betekenisvol invulling te geven aan ons leven. Met de nodige kanttekeningen natuurlijk. Want niet iedereen krijgt dezelfde kansen: er is een grote diversiteit onder ouderen in hun ambities, verlangens, gezondheid, inkomen en sociaal netwerk. Ook zorgen negatieve stereotypen nog steeds voor barrières voor ouderen om te doen wat zij graag willen doen en te zijn wie zij willen zijn.

Onze missie om de kwaliteit van leven van oudere mensen te verbeteren, is dus onverminderd actueel en relevant. In dit jaarbericht leest u wat wij in dit kader in 2019 hebben ondernomen en bereikt in onze onderzoeken, projecten en in ons onderwijs, aan de hand van de drie speerpunten Vitaal, Betekenisvol en Verbonden.

We hebben in het afgelopen jaar ook onze strategie tegen het licht gehouden: wat willen we de komende vijf jaar bereiken? Interviews met belangrijke relaties gaven ons hierbij richting. Leyden Academy wordt ervaren als deskundig, onafhankelijk, gedreven en vernieuwend – kwalificaties die we willen blijven waarmaken. Er zijn ook verbeterpunten: zo kunnen we nadrukkelijker de verbinding zoeken met collega-wetenschappers en instituten in binnen- en buitenland. Een mooie opdracht voor het team en voor de nieuwe directeur Tineke Abma, om deuren te openen naar nieuwe academische netwerken en kansrijke coalities te smeden.

We zijn de Vereniging Aegon, het Jo Visser fonds en onze andere partners bijzonder dankbaar voor hun steun en vertrouwen. Ziet u in dit jaarbericht aanknopingspunten voor samenwerking, laat het ons vooral weten.

Prof. dr. Joris P.J. Slaets (tot 1 december 2019)
Ir. Marieke A.E. van der Waal (tot 1 januari 2020)
Prof. dr. Tineke Abma (per 1 december 2019)
Directeuren Leyden Academy on Vitality and Ageing

Marjan Berk op RTL4 over Wij & corona

Marjan Berk op RTL4 over Wij & corona

“Op Wij & corona kunnen oudere mensen hun belevenissen en hun ervaringen kwijt,” aldus schrijfster Marjan Berk (87) vanmiddag bij het programma 5 Uur Live op RTL4. Via een live-verbinding vertelde Marjan enthousiast over het platform dat Leyden Academy en stichting GetOud ontwikkelden om een podium te geven aan de verhalen van senioren.

Marjan Berk schreef zelf ook een verhaal voor Wij & corona, over hoe zij deze tijd beleeft. Ze is niet bang voor het virus, maar wil het ook niet krijgen. Meer zorgen maakt ze zich over de mensen in de culturele sector die nu geen werk meer hebben, of over de dreigende economische crisis: “De boekwinkels zijn zelfs dicht. Dat vind ik heel erg, want je denkt een hoop mensen zonder werk die zullen misschien een boek lezen. Maar als zelfs de bibliotheken gesloten zijn, waar moet je die boeken dan halen?”

Bekijk hier het fragment terug van 5 Uur Live met Marjan Berk. U vindt het verhalenplatform Wij & corona hier.

 

Senioren vertellen hun verhaal op Wij & corona

Senioren vertellen hun verhaal op Wij & corona

Leiden/Den Haag, 31 maart 2020 – Hoe beleven Nederlandse senioren de coronacrisis? Hoe is hun leven veranderd, waar maken zij zich zorgen over, wat geeft hen hoop en troost, hoe brengen zij de dag door? Onder de noemer ‘Wij & corona’ geven Leyden Academy on Vitality and Ageing en stichting GetOud een podium aan senioren om hun verhaal te vertellen. Alle verhalen komen samen op het platform www.wijencorona.nl dat vandaag is gelanceerd.

Anny & corona: “Het lijkt wel alsof iedereen eens een keer tot rust komt”

Aanleiding
De maatregelen om afstand tot elkaar te bewaren en voorlopig vooral thuis te blijven, veranderen ons leven ingrijpend. Senioren zijn een extra kwetsbare groep. Er wordt veel over hen gesproken, maar hun eigen stem horen we maar weinig. Daarom zijn GetOud en Leyden Academy begonnen met het interviewen van ouderen om hun verhalen online te delen en elkaar te inspireren: eerst via sociale media, nu op het platform Wij & corona. Hierop staan inmiddels 15 verhalen, waaronder die van Cor (86): “Ik ben blij dat ik mijn verhaal heb gedeeld. Het was ook echt een prettige break in deze periode. Mijn kinderen en kleinkinderen zijn trots. Ze deelden het bericht op Facebook, belden en kwamen langs, al blijven ze dan ruim 2 meter voor de deur staan.”

Ben & corona: “Of ik nou corona heb of niet blijft onzeker”

Hoe werkt het?
Op het platform Wij & corona worden alle verhalen verzameld. Medewerkers van GetOud en Leyden Academy interviewen veel senioren en we nodigen iedereen uit om hun opa, oudtante of buurman te bellen, hun verhaal vast te leggen en in te sturen. Senioren kunnen ook zelf hun bijdrage inzenden: als tekst, maar dit kan ook in de vorm van video, een foto of een tekening. Het platform biedt ook ruimte voor familieleden, vrienden, mantelzorgers en verzorgenden om hun verhaal te vertellen in deze uitzonderlijke tijden. De komende periode wordt de website dagelijks aangevuld met verhalen, foto’s en filmpjes, waarvan we een selectie ook delen op de Facebookpagina Wijencorona.

Het initiatief Wij & corona wordt mede mogelijk gemaakt door het Jo Visser fonds, Fonds Sluyterman van Loo en Stichting RCOAK.

Maria & corona: “Wordt er misschien van bovenaf ingegrepen?”

Neem in geval van vragen contact op met Niels Bartels van Leyden Academy (06 3461 4817 of e-mail) of met Ingrid Meijering van stichting GetOud (tel. 06 5244 0410 of e-mail).

WHO: geef prioriteit aan ouderen bij bestrijding coronavirus

WHO: geef prioriteit aan ouderen bij bestrijding coronavirus

In een open brief in de British Medical Journal op 23 maart 2020 roept een internationale coalitie van academische instituten en maatschappelijke organisaties de World Health Organization (WHO) en haar lidstaten op om prioriteit te geven aan oudere mensen bij de bestrijding van de corona (Covid-19) pandemie. Deze groep wordt immers het hardst getroffen door het virus en door de maatregelen om verspreiding te voorkomen. De auteurs eisen betere begeleiding en advies voor zorgverleners, vooral in de eerstelijn, voor oudere mensen zelf en hun naasten.

De open brief telt 142 ondertekenaars, onder wie Michael Hodin, CEO van de Global Coalition on Aging, Ken Bluestone, Head of Policy and Influencing bij Age International, dr. Glenda Gray, CEO van de South African Medical Research Council, prof. Jean-Pierre Michel, European Interdisciplinary Council on Aging, dr. Cesar Victora, International Center for Equity in Health en vertegenwoordigers van de International Longevity Centre (ILC) Global Alliance vanuit de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Zuid Afrika, Brazilië, Roemenië, Nigeria, Singapore, Australië, India, Japan en Argentinië. Professor Tineke Abma ondertekende de open brief namens Leyden Academy on Vitality and Ageing en ILC The Netherlands.

We hopen oprecht dat deze gezamenlijke oproep zal leiden tot aanpassingen in het beleid en de richtlijnen van de WHO en tot een groter bewustzijn van de impact van de corona-pandemie op de meest kwetsbare groepen in onze samenleving.

U kunt de open brief in de British Medical Journal hier teruglezen.

Beleid Leyden Academy naar aanleiding van coronavirus

Beleid Leyden Academy naar aanleiding van coronavirus

Zoals elke organisatie, treft ook Leyden Academy maatregelen om verdere verspreiding van het coronavirus (Covid-19) te voorkomen en kwetsbare ouderen en andere risicogroepen waarmee we in contact komen, maximaal te beschermen. Om die reden werken onze medewerkers ten minste tot maandag 6 april a.s. thuis en worden alle activiteiten en overleggen zoveel mogelijk via digitale middelen uitgevoerd of tot nader order uitgesteld. U kunt ons uiteraard nog steeds telefonisch bereiken via tel. (071) 5240960 of per e-mail.

De collegereeks Vitaal en betekenisvol leven wordt als geheel uitgesteld tot na de zomer. De colleges worden vanaf september opnieuw gepland. Dit geldt ook voor de collegeblokken in april en mei van de executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg. Deelnemers ontvangen tijdig bericht over de aangepaste planning.

We volgen de ontwikkelingen van dag tot dag en zullen ons beleid waar nodig aanpassen.

Tot slot willen we onze grote waardering uitspreken voor alle mensen die, voor en achter de schermen, dag en nacht in touw zijn om mensen zorg te bieden en deze crisis samen te helpen bezweren.

Mocht u vragen hebben, neem dan gerust contact met ons op.

Kunstzinnige en kansrijke kick-off van ‘Kunst en cultuur in de langdurige zorg’

Kunstzinnige en kansrijke kick-off van ‘Kunst en cultuur in de langdurige zorg’

Op donderdag 5 maart vond in Utrecht de start plaats van het ZonMw-programma ‘Kunst en cultuur in de langdurige zorg’. De middag stond in het teken van kennismaking tussen de diverse initiatieven, programma’s, organisatoren en onderzoekers.

Een goed begin
Pra Muziektheater verzorgde de aftrap, met een mooi en ontroerend samenspel van dansers, musici en alle aanwezigen. Henk Smid, oud-directeur en thans adviseur van ZonMw, benadrukte het belang van kunst en cultuur in de zorg en is dan ook blij met het onderzoek dat de waarde er van zal aantonen. Vervolgens zorgde de ‘over de streep’-achtige vragen van Tineke Abma, en het maken en bespreken van een familieopstelling van de initiatieven in klei voor inspirerende gesprekken tussen betrokken partijen.

Achtergrond
De laatste jaren zijn er in Nederland veel kunstinitiatieven en -programma’s voor kwetsbare ouderen opgezet. We voelen allemaal dat kunst en creativiteit in de zorg heel waardevol kunnen zijn: om jezelf te kunnen uiten, je verbonden te voelen met anderen en benaderd te worden vanuit wat je nog wél kunt. Toch is er op wetenschappelijk gebied nog weinig bekend over deze positieve effecten. In het onderzoek – dat binnen dit programma valt – gaan we bekijken welke waarde dans, tekenen, muziek, zang, poëzie, theater en beeldende vorming hebben op individueel, sociaal en maatschappelijk niveau. Zo zullen van vijftien kunstinitiatieven en vier kunstprogramma’s voor senioren in de Nederlandse langdurige zorg de impact en onderliggende werkzame principes in kaart worden gebracht. Hiermee willen we de continuïteit en implementatie van initiatieven en programma’s bevorderen.

Dit onderzoek wordt gefinancierd door ZonMw en uitgevoerd door Leyden Academy, Amsterdam UMC, Hogeschool van Amsterdam, Verwey-Jonker Instituut en Stichting B.a.d. Rotterdam.

Meer lezen over het programma ‘Kunst en cultuur in de langdurige zorg’? Bekijk het nieuwsbericht of bezoek de website van ZonMw.

Collegereeks voor senioren: Vitaal en betekenisvol leven

Collegereeks voor senioren: Vitaal en betekenisvol leven

Bijna iedereen kan zich wel verplaatsen in de uitdrukking ‘Iedereen wil oud worden, maar niemand wil oud zijn’. De vraag is dan ook: hoe blijf je zo lang mogelijk vitaal, scherp en sociaal actief? Leyden Academy on Vitality and Ageing heeft wetenschappelijke inzichten op het gebied van gezond en gelukkig oud worden gekoppeld aan praktische tips en adviezen. Vanaf 10 maart zal de collegereeks ‘Vitaal en betekenisvol leven’ tijdens zeven dinsdagochtenden in het Poortgebouw in Leiden plaatsvinden.

Wat?
De invulling van de collegereeks zal grotendeels anders zijn dan die van voorgaande jaren, en zal er als volgt uit zien:

  • 10 maart – Biologie van veroudering en vitaal verouderen met minder pillen, door verouderingswetenschapper dr. David van Bodegom
  • 17 maart – Kunst in de langdurige zorg, door hoogleraar Participatie & Diversiteit prof. dr. Tineke Abma en kunstenaar Janine Schrijver
  • 24 maart – Participatie, mantelzorg en familierelaties, door hoogleraar Participatie & Diversiteit prof. dr. Tineke Abma, sociologe dr. Nina Conkova en auteur en columnist Mohammed Benzakour
  • 31 maart – Leef- en woonplezier, door klinisch psychologe dr. Josanne Huijg en neurowetenschapper dr. Lex van Delden
  • 7 april – Leven lang leren, pensioen en financiën, door digital learning expert Marie-Louise Kok en programmadirecteur van het AEGON Center for Longevity and Retirement Mike Mansfield
  • 14 april – Beeldvorming van ouderen en sociaal welbevinden, door sociaal antropologe dr. Jolanda Lindenberg
  • 21 april – Veroudering van het brein, door neurowetenschapper Lex van Delden

Wie?
De collegereeks staat open voor iedereen, maar is primair gericht op 55-plussers. Een vooropleiding of voorkennis is niet vereist. De kosten bedragen 199 euro, en is inclusief lesmateriaal, koffie/thee en een certificaat. Het lesmateriaal bevat een syllabus met achtergrondmateriaal en verwijzingen, een samenvatting per e-mail met video en artikelen en de boeken ‘Oud worden in de praktijk’ van prof. dr. Rudi Westendorp en dr. David van Bodegom en ‘Het geheim van de schildpad’ van dr. David van Bodegom.

“Ouder worden is sterker aan leefstijl gerelateerd dan ik had verwacht. Met preventie kan er veel gezondheid en welbevinden worden gewonnen en kosten worden bespaard.” – deelnemer aan de collegereeks ‘Vitaal verouderen’ in 2019

Waarom?
Als academisch kennisinstituut zet Leyden Academy wetenschappelijk onderzoek, onderwijs en ontwikkeling in om invulling te geven aan haar missie: het verbeteren van de kwaliteit van leven van oudere mensen verbeteren door het scheppen van kansen voor een vitaal en betekenisvol leven, hecht verbonden binnen de gemeenschap. Hierbij is het perspectief van de oudere persoon zelf altijd leidend. We benaderen vraagstukken multidisciplinair en combineren hierbij biologische, sociologische, antropologische, psychologische, economische en/of medische invalshoeken.

Neem voor meer informatie, of om aan te melden contact op met Jacqueline Leijs: leijs@leydenacademy.nl, 071-5240960.

 

GONoord! grossiert in gezonde initiatieven

GONoord! grossiert in gezonde initiatieven

Na drie jaar is GONoord! eind 2019 afgerond. In dit project stond bewustwording en het opzetten van positieve gezonde initiatieven in Leiden-Noord centraal. Door met buurtbewoners, van jong tot oud, in gesprek te gaan, zijn meer dan honderd ideeën tot gezondheidsbevordering aangedragen. Het ging hierbij om ideeën die zorgen voor een gezonde leefstijl met bewegen en gezond eten, maar ook voor een veilige en sociale buurt.

Mooie initiatieven
In de looptijd van het project (2017-2019) zijn door de wijkbewoners met begeleiding van een projectteam maar liefst twintig initiatieven gerealiseerd. Met deze initiatieven zijn deelnemers bereikt, die moeilijk bereikbaar zijn op het gebied van interventies en gezondheidsinitiatieven. Eén van de succesvolste initiatieven is het vrouwenzwemuur, waar iedere vrijdagochtend bijna tachtig vrouwen vrij zwemmen of zwemles krijgen. GONoord! zorgt voor buddies in het water die vrouwen helpen hun waterangst te overwinnen, en er is elke week een fysiotherapeute die in het water oefeningen doet. Een ander succesnummer is het Gezond Ontbijt dat elke twee maanden wordt gehouden. Een groepje vrouwen uit de wijk verzorgt het eten en iedereen mag aanschuiven. “Er komen steeds ruim honderd mensen, wijkbewoners en mensen die in de wijk werken. Het is echt een netwerkbijeenkomst maar dan met koffie en thee en een gevarieerd ontbijt.”, aldus een wijkbewoner. Vanuit dit initiatief heeft een groep dames zelfs een cateringbedrijf met gezonde voeding opgezet.

Afronding
Ter afsluiting van GONoord! is een gezondheidskalender gemaakt, die vol staat met activiteiten die de afgelopen jaren in gang zijn gezet onder de paraplu van GONoord! en gemakkelijk zelf kunnen worden doorgezet. Denk aan wandelen, spelen op straat, gezond beleg, meer groente, water drinken in plaats van limonade, en samen met je buren een plantenbak inrichten en onderhouden. Greet Meesters en Lucia Thielman van het projectteam van GONoord!: “Wij wilden graag wat teruggeven aan de buurtbewoners, omdat ze de afgelopen jaren zo enthousiast met ons hebben gewerkt aan een gezondere wijk.”
Alle betrokkenen, met de wijkbewoners voorop, geven aan dat de initiatieven de wijkbewoners nader tot elkaar hebben gebracht, dat ze ook meer van eigen kracht en regie durven uitgaan, en dat er een context is gecreëerd waarin het meer voor de hand ligt om een gezonde leefstijl aan te nemen.

GONoord! was een initiatief van Publieke Versnellers, Libertas Leiden, GGD Hollands Midden en Leyden Academy, en werd gefinancierd door FNO. Leyden Academy was betrokken bij het monitoren van de (ervaren) gezondheid van de bewoners van Leiden-Noord en bij de evaluatie van het project.

Bekijk voor meer informatie de evaluatie of neem contact op met Lex van Delden.

Zicht op de woonsituatie en woonwensen van Leidse 75-plussers

Zicht op de woonsituatie en woonwensen van Leidse 75-plussers

Landelijk is er veel te doen over de huisvesting van ouderen, vooral sinds de hervormingen in de zorg met de daarbij behorende opgave van de overheid: langer zelfstandig wonen. In samenwerking met stichting Radius en gemeente Leiden heeft Leyden Academy onderzoek gedaan naar de huidige woonsituatie en woonwensen van 75-plussers in Leiden.

Cijfers en getallen
Leiden had op 1 januari 2019 124.906 inwoners, waarvan 6% 75 jaar en ouder. In Leiden worden 75-plussers benaderd voor een gesprek om na te gaan hoe het met hen gaat en of er mogelijk hulp op uiteenlopende gebieden kan worden geboden. Tijdens dit gesprek worden gegevens verzameld die inzicht kunnen bieden in de ouderenpopulatie. Om een beter beeld te krijgen van de huidige woonsituatie en de woonwensen zijn voor dit onderzoek de geregistreerde gegevens van de 75-plusgesprekken gebruikt. En wat blijkt, bijna alle geïnterviewde 75-plussers zijn tevreden met de eigen woning (98%), de woonomgeving (96%) en de veiligheid thuis (98%). Slechts 26% voelt zich wel eens eenzaam. Dit ondervinden trouwens vaker alleenstaanden dan samenwonenden.

Functionele factoren en thuisgevoel
Over het algemeen wensen ouderen op functioneel vlak een woning die gelijkvloers is, twee of meer slaapkamers heeft, een werk-/hobbykamer heeft en waar veel zonlicht binnenvalt. Met betrekking tot de omgeving zijn natuur en groen, en voorzieningen in de nabijheid van belang. Belangrijker nog dan deze meer functionele aspecten vinden ouderen het thuisgevoel. Dit is afhankelijk van woonplezier en een plek waar ouderen zichzelf kunnen zijn, kunnen ontspannen, zich veilig en op hun gemak voelen. Dat kan sterk verschillen tussen individuen. Eigen spullen in huis (foto’s, boeken, schilderijen, muziek, etc.) zijn daarbij belangrijk, maar ook betekenisvolle relaties thuis en in de buurt (de sociale cohesie). Wanneer daaraan wordt voldaan, zijn ouderen goed in staat en bereid actief in de gemeenschap deel te nemen.

Aanbevelingen en beperkingen
Leiden heeft met betrekking tot de woonwensen van ouderen de uitdaging om meer gelijkvloerse woningen beschikbaar te maken, en in de buurten waar veel 75-plussers wonen (groen)voorzieningen en mogelijkheden tot ontmoeten en sociale interactie te creëren. Een vuistregel hierbij is dat die zich binnen een straal van 500 meter van de woning bevinden. Daarnaast is het van belang dat ouderen niet gesegregeerd van andere leeftijdsgroepen wonen, om sociale cohesie en deelname van ouderen aan de maatschappij te bevorderen.
De resultaten van dit onderzoek berusten op gegevens uit gesprekken met 795 75-plussers. Dat is slechts een beperkt deel van de 7.494 75-plussers in Leiden. Bovendien waren er nauwelijks gegevens beschikbaar van 75-plussers met een niet-Nederlandse achtergrond. Verder zou het een pluspunt zijn als tijdens de gesprekken ook kwalitatieve gegevens, zoals redenen en motivaties, kunnen worden geregistreerd.

Bekijk voor meer informatie het complete rapport ‘Ouderenhuisvesting in Leiden’, of neem contact op met Lex van Delden.

Beelden en de stem van ouderen bij afscheid Marieke van der Waal

Beelden en de stem van ouderen bij afscheid Marieke van der Waal

Op woensdag 15 januari jl. nam Marieke van der Waal afscheid van Leyden Academy, na er ruim negen jaar actief te zijn geweest als directeur-bestuurder. Ter gelegenheid van haar afscheid werd in Scheltema te Leiden de bijeenkomst ‘Beelden van jong en oud’ georganiseerd. In het programma kwamen wetenschap, beleid en praktijk samen op twee thema’s die Marieke en Leyden Academy na aan het hart liggen: positieve beeldvorming over ouderen en het ouder worden, en het centraal stellen van het perspectief van oudere mensen.

Contact tussen generaties
Jolanda Lindenberg ging in haar voordacht in op de ‘generatiestrijd’ die zou woeden tussen babyboomers en millennials. Zij gaf aan dat het denken in generaties nuttig kan zijn, het geeft context en duiding bij wat mensen uit dezelfde levensfase verbindt, maar tegelijk werkt het beperkend. Generaties zijn niet vastomlijnd, de grenzen zijn arbitrair en mensen blijven zich ontwikkelen. Volgens Jolanda moeten we generaties en kalenderleeftijden sowieso niet als uitgangspunt nemen in ons denken. Om beeldvorming over en weer positief te beïnvloeden, is contact tussen jongeren en ouderen op zichzelf niet genoeg. Voorwaarden zijn persoonlijk, langdurig contact, op gelijkwaardige basis, bijvoorbeeld op basis van gedeelde interesses. Mooie voorbeelden van dergelijke ontmoetingen toonde Ingrid Meijering van stichting GetOud. Zij presenteerde enkele originele initiatieven die jong en oud verbinden, vaak ontwikkeld in samenwerking met Marieke van der Waal namens Leyden Academy en het Jo Visser fonds. Projecten als LevensLes en TattooAge brachten scholieren op een creatieve wijze in contact met inspirerende ouderen.

De stem van ouderen
Hoe geven we structureel ruimte aan de stem van ouderen, bijvoorbeeld in beleid? De derde spreekster Marilyn Haimé is lid van de Raad van Ouderen, die de minister gevraagd en ongevraagd van advies voorziet. Zij vertelde over het ontstaan van de Raad en de adviezen die in het afgelopen jaar zijn uitgebracht. Haimé is raadslid als afgevaardigde van Netwerk NOOM en behartigt onder meer de belangen van oudere migranten, een groep die “net zo divers is als de rest van de samenleving.” Uiteraard mocht de stem van ouderen zelf ook niet ontbreken op het podium. Zoals zij eerder gewend was te doen binnen de executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg, interviewde Marieke zelf een bijzonder echtpaar uit het Haagse Laakkwartier. Leo en Netty Olffers zetten sinds 2012 hun deuren voor ouderen uit de buurt, voor een kopje koffie, steun en gezelligheid. Inmiddels telt de Laakse Lente zo’n 80 leden en is hun huiskamer het kloppend hart van de buurt. Motto van Leo en Netty: “Aandacht is het mooiste dat je een mens kan geven.” Je zou elke wijk zo’n echtpaar wensen.|

Als verrassing voor Marieke kreeg ten slotte haar eigen koor het podium, het Lelystad Kamerkoor. Tien koorleden zongen voor Marieke ‘An Irish Blessing’ van James E. Moore, met de toepasselijke tekstregels: ‘May the road rise to meet you (…) and until we meet again, may you keep safe’.