Resultaten woonplezier-onderzoek: Ouderen geven hun woning een 8,3

Resultaten woonplezier-onderzoek: Ouderen geven hun woning een 8,3

Ouderen zijn positief over hun woning en hun woonomgeving. Zij geven hun huis gemiddeld een 8,3. Dat blijkt uit onderzoek van ANBO en Leyden Academy on Vitality and Ageing. De meerderheid van de respondenten geeft ook aan te willen blijven wonen in hun huidige woning. Maar wat maakt een huis voor ouderen nu écht hun thuis?
Onderzoek naar woonwensen van ouderen
De meeste onderzoeken die tot nu toe zijn gedaan over hoe ouderen willen wonen, gaan over de functionele aspecten van een huis: hoe zorgen we ervoor dat iemand langer thuis kan blijven wonen? Hoe maken we ruimte voor de beperkingen waar ouderen mee te maken krijgen? Zo weten we inmiddels uit allerlei onderzoek dat het merendeel van de Nederlandse ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis wil blijven wonen. Daarvoor moet hun woning soms worden aangepast, bijvoorbeeld een ruimere douche en een hoger toilet.
Liane den Haan, directeur-bestuurder van ANBO: “In bestaande onderzoeken is weinig aandacht voor het ‘thuisgevoel’, terwijl voor de meeste mensen dat het belangrijkste is: of ze zich ergens thuis voelen. Daarom hebben we ons in dit onderzoek daarop gericht. Wat maakt een huis een thuis? Welke woonaspecten, zoals ruimtes binnen en de omgeving buiten, zijn van invloed op dat thuisgevoel? Op die manier kunnen we beter begrijpen hoe een huis een thuis wordt en op welke wijze mensen voor zichzelf een thuis creëren, ook wanneer ze (noodgedwongen) moeten verhuizen.” Lex van Delden, onderzoeker bij Leyden Academy: “Met dit onderzoek vergaren we niet alleen informatie over wonen en thuisgevoel, maar hopen we ook dat we mensen laten nadenken over wat zij nu echt belangrijk vinden in, aan en rondom hun woning om zelf het woonplezier te kunnen vergroten.”

Gevoelens bij wonen
Uit het onderzoek blijkt dat het met het thuisgevoel bij de meeste mensen wel goed zit. Op een schaal van nul tot tien geven respondenten gemiddeld een 8,3 voor hoe tevreden ze met hun woning zijn. Op de vraag welke gevoelens ze ervaren als ze na enige tijd (bijvoorbeeld na een vakantie) weer terugkomen in hun woning, geven verreweg de meeste deelnemers (63%) aan blij te zijn en vertrouwen te ervaren; slechts enkelen ervaren negatieve gevoelens als verdriet en boosheid.

Het Thuisgevoel
Tweederde van de respondenten geeft aan het meest positieve gevoel te hebben over de woonkamer; de ruimte waar 81% dan ook de meeste tijd binnenshuis doorbrengt. Daarnaast vroegen we wat voor ouderen hun huis een thuis maakt. Mensen geven aan dat het gaat om een plek waar ze zichzelf kunnen zijn, zich kunnen ontspannen en zich op hun gemak en veilig voelen. Mensen vinden het heel belangrijk dat het gezellig is, warm en geborgen. Het thuisgevoel hangt samen met veel verschillende aspecten, die mensen meestal zelf in handen hebben. Een voor de hand liggend voorbeeld is het inrichten van de woning naar eigen smaak met dierbare, betekenisvolle spullen die herinneringen en vertrouwdheid oproepen. Zo ontstaat een eigen sfeer en identiteit. Respondenten noemden daarbij schilderijen, foto’s, boeken, muziek en bloemen genoemd (‘Erg gezellig, mijn eigen spulletjes, mooie kunst!’).
Een groot deel van de respondenten geeft daarnaast aan dat betekenisvolle relaties ook erg belangrijk zijn voor het thuisgevoel, zoals het contact met naasten die in de omgeving wonen en uiteraard het samenzijn met een partner (‘Dat we met z’n tweeën zijn’). Juist het gemis van een overleden partner of een verandering in de samenstelling van de buurt kan daarentegen het thuisgevoel verminderen (‘Sinds het overlijden van mijn vrouw is mijn huis een huis, geen thuis meer’). Andere veelgenoemde aspecten die belangrijk zijn voor een thuisgevoel zijn het leven met huisdieren en factoren in de omgeving van de woning, zoals een tuin, bos, de buurt, groen, landelijk, uitzicht en bereikbaarheid (‘Huis, tuin en natuur in de omgeving’).

Verhuizen
Uit onderzoek van het CBS blijkt dat de verhuisintentie van ouderen weliswaar iets toeneemt, maar nog steeds niet hoog is. In 2009 had 6% van de 65-plussers de intentie om te verhuizen en in 2015 was dat 16%. Wij vroegen het ook en de meeste respondenten aangaven ook nu aan niet te willen verhuizen (67%). Zij zijn over het algemeen tevreden met hun woning en woonomgeving en positieve gevoelens als blijheid en vertrouwen overheersen. Toch denkt bijna een kwart (23%) binnen nu en enkele jaren te verhuizen.

Over het onderzoek
In totaal hebben 3212 mensen de vragenlijst ingevuld. De deelnemers waren gemiddeld 73,8 jaar. De jongste deelnemer is 29 jaar en de oudste 97 jaar. Er hebben bijna evenveel mannen als vrouwen meegedaan. Het merendeel van de deelnemers is getrouwd en/of woont samen. Op een schaal van nul tot tien geven deelnemers gemiddeld een 7,8 aan hun leven. Tweederde ervaart hun gezondheid als goed tot zeer goed. Bijna zestig procent geeft aan een koopwoning te hebben. De rijtjes-/hoekwoning komt het meeste voor.

Dansen en aanraken als medicijn

Dansen en aanraken als medicijn

Leyden Academy, Jo Visser fonds en Melman Producties willen met Kom in Beweging (toekomstige) zorgprofessionals leren hoe ze kunnen communiceren met de bewoner en zijn of haar naasten en op welke manier dans en muziek hieraan kan bijdragen. 

Leidse editie
Op maandag 20 mei 2019 vond ‘Kom in Beweging’ plaats, een actieve dans- en beweegmiddag rondom vernieuwende communicatievormen in de (ouderen)zorg voor de circa 150 aanwezigen uit zorg, welzijn, onderwijs en de culturele sector. Tijdens deze middag in de Stadsgehoorzaal in Leiden stonden workshops en informatie rondom de dansprogramma’s van Dance for Health en HuidHonger centraal. Ook was er een paneldiscussie met enkele experts uit de zorg: waaronder Joris Slaets (Leyden Academy) die benadrukte dat professionals zich verplaatsen in wensen en verlangens van ouderen om zo het leefplezier te vergroten en Ronnie van Diemen (inspecteur-generaal) die onder de indruk was van het sociale belang dat samen dansen teweeg brengt; niet alleen goed voor het lijf, maar ook om elkaar onderling te kunnen steunen bij chronische ziekten. Tot slot riep bijzonder hoogleraar Jet Bussemaker (LUMC-Campus Den Haag) betrokken partijen op om te richten op meer liefdevolle en persoonsgerichte zorg. Niet alleen zal dat het werkplezier van de professionals vergroten, maar ook het leefplezier van bewoners.

Klik hier voor het artikel ‘Dansen en aanraken als medicijn’ van Annemarie de Jong dat op woensdag 22 mei jl. in het Leidsch Dagblad verscheen.

Ook in beweging komen?
Deze editie is mede mogelijk gemaakt door Leiden Kennisstad die kennisontwikkeling in de regio wil stimuleren en de (ouderen)fondsen Gravin van Bylandt Stichting, RCOAK en Fonds Sluyterman van Loo. Wilt u ook een Kom in Beweging-bijeenkomst organiseren, samen met lokale zorgorganisaties, onderwijsinstellingen en de gemeente? Melman Producties wil het programma graag in meer steden organiseren, zodat de waarde van aanraking uiteindelijk in heel Nederland een vanzelfsprekend onderdeel wordt van de opleiding en de praktijk van zorg en welzijn.

Summer School: innovatieve interventies voor chronische ziekten

Summer School: innovatieve interventies voor chronische ziekten

De toekomst van de zorg veranderen: dit was de ambitieuze uitdaging voor de 35 promovendi, master studenten en young professionals die van 21 juli t/m 2 augustus 2019 deelnamen aan de euVENTION Summer School in Heidelberg, Duitsland. Na een geslaagde editie vorig jaar in Leiden, was de EIT Health Summer School dit jaar gericht op de preventie en bestrijding van chronische ziekten. In een uitdagend programma van twee weken leerden de studenten in teams om hun ideeën om te zetten in levensvatbare business modellen, in nauwe samenwerking met hun (oudere) doelgroepen.

Muziek maken met eyetracking bril
Op vrijdag 2 augustus jl. mochten de teams hun ideeën pitchen aan een deskundige jury. De innovaties varieerden van het maken van muziek met een eyetracking bril, tot apps die slim gebruik maken van elektronische patiënten dossiers. Een team presenteerde een interventie om kunstmatige intelligentie in te zetten voor de preventie van psychische gezondheidsproblemen, een ander team zette in op het ontwikkelen van software en draagbare technologie om oudere mensen en hun familie te ondersteunen bij het zo lang als mogelijk zelfstandig wonen.

Deelnemers van over de hele wereld
De 35 deelnemers vormden een zeer diverse groep. Hun studie-achtergrond varieerde van Informatica tot Geneeskunde, en van Biomedische wetenschappen tot Reumatologie. Ook kwamen de deelnemers van over de hele wereld naar Heidelberg. Naast verschillende EU-landen waren de studenten onder meer afkomstig uit Brazilië, China, Ecuador, Libanon en India. Wat alle deelnemers gemeen hadden was een ongelofelijke drive om te leren en te slagen.

euVENTION 2019 was een EIT Health Summer School, georganiseerd door Universität Heidelberg, Universitätsklinikum Heidelberg, Leyden Academy, SAP en Universidade de Coimbra.

Blog Skipr: Vier tips voor beweging in verpleeghuis

Blog Skipr: Vier tips voor beweging in verpleeghuis

Bewegen is gezond, ook voor de bewoners van verpleeghuizen. Beweegactiviteiten kunnen het risico op valincidenten en depressie verkleinen en kunnen bovenal veel plezier geven. Lex van Delden van Leyden Academy deed in de periode 2017-2019 drie verschillende onderzoeken naar beweging in de ouderenzorg, bij in totaal tien verschillende zorgorganisaties. Wat doen de bewoners gedurende de dag en komt dit overeen met het beleid? Wat zijn de ervaringen van medewerkers? Lex ziet volop kansen om bewoners te activeren en vatte deze samen in vier tips voor de lezers van zorgblog Skipr.

De blog is op 31 juli 2019 gepubliceerd op Skipr. U kunt deze hier teruglezen.

Educatieve videoreeks over liefdevolle zorg

Educatieve videoreeks over liefdevolle zorg

Onder de titel ‘Liefdevolle zorg in de praktijk’, brengt Leyden Academy in samenwerking met het Jo Visser fonds een educatieve leerlijn uit over de thema’s leefplezier en liefdevolle zorg voor medewerkers zorg en welzijn in de ouderenzorg. De reeks van ca. 20 video’s wordt naar verwachting in het najaar van 2019 als online lesmateriaal gratis beschikbaar gesteld aan o.a. zorg- en onderwijsinstellingen en zelfstandige trainers in de zorgsector.

Voor kwetsbare ouderen zijn waardigheid, kwaliteit van leven en welbevinden minstens zo belangrijk als goede medische zorg. Wat maakt het leven de moeite waard in de laatste fase van het leven in een verpleeghuis? Kunnen we mensen de ruimte geven om zoveel mogelijk te doen wat zij graag willen doen en de persoon te zijn die zij graag willen zijn? Het centraal stellen van persoonlijke wensen en verlangens van bewoners en het vergroten van het bewustzijn over leefplezier en liefdevolle zorg, zijn thema’s die nog onvoldoende aan bod komen in het huidige lesmateriaal, terwijl het essentieel is voor goede zorg.

Filmen op zorglocaties
Onderzoek in 2019 onder honderden zorgmedewerkers leerde ons hoe zij het liefst leren en waarin ze zich kunnen herkennen: authentieke filmpjes van echte situaties in de dagelijkse praktijk, in de vorm van microlearnings van 1 tot 2 minuten. Filmmaker Tessa Steenbergen en antropologe Sanne Schweers filmen op diverse zorglocaties het contact tussen bewoners en zorgverleners en alledaagse voorbeelden die leefplezier en liefdevolle zorg illustreren. Inhoudelijk zal de serie educatieve video’s antwoord geven op vragen als:

  • Wat zorgt voor leefplezier?
  • Wat is kwaliteit van zorg?
  • Hoe ga je om met belangrijke anderen zoals familie en vrienden?
  • Hoe kom je erachter wat belangrijk is voor de persoon?
  • Hoe schep je kansen voor zorg- en leefplezier?
  • Hoe los je samen dilemma’s op?
  • Volg je je intuïtie of niet?

De videoreeks komt tot stand dankzij de financiële steun van het Jo Visser fonds. Het Jo Visser fonds zet zich in voor beter onderwijs en onderwijsvernieuwing in de ouderenzorg en steunt initiatieven die zichtbaar bijdragen aan de waardigheid van leven van kwetsbare ouderen.

Neem voor meer informatie contact op met Marie-Louise Kok, digital learning expert bij Leyden Academy via tel. (071) 524 0964 of e-mail.

Save the date: 27-11 conferentie Een nieuwe generatie ouderen(zorg)

Save the date: 27-11 conferentie Een nieuwe generatie ouderen(zorg)

Ouderen staan midden in de samenleving en willen hun leven op eigen wijze leiden, ook als hun gezondheid en functioneren met de jaren achteruitgaan. Steeds meer ligt het accent op wat ouderen nog wél kunnen, zelf en samen met anderen, en wat zij kunnen betekenen en bijdragen. Allerlei ontwikkelingen sluiten daarop aan, zoals burgerinitiatieven, intergenerationele woonconcepten, persoonsgerichte zorg en technologische innovaties. Die ontstaan vaak vanuit nieuwe allianties van publieke en private partijen, waarbij naast zorg en welzijn bijvoorbeeld ook onderwijs, het bedrijfsleven en de creatieve sector betrokken zijn. En altijd in nauwe samenwerking met ouderen zelf. Want zij staan centraal op de jaarlijkse conferentie Een nieuwe generatie ouderen(zorg).

Op 27 november 2019 vindt in het NBC Congrescentrum te Nieuwegein de volgende editie plaats van dit jaarlijkse evenement. Sprekers zijn dit jaar onder meer Kim Putters (directeur Sociaal en Cultureel Planbureau), Pauline Meurs (hoogleraar Bestuur van de gezondheidszorg, Erasmus Universiteit) en Mirella Minkman (bijzonder hoogleraar Organisatie en bestuur van langdurende integrale zorg, Universiteit van Tilburg). U kunt daarnaast kiezen uit tientallen inspiratiesessies, rondetafels en workshops. Leyden Academy verzorgt dit jaar onder meer sessies over leefplezier in de langdurige zorg (Josanne Huijg), vitaliteit voor bewoners en medewerkers (David van Bodegom), woonplezier en technologie (Lex van Delden) en de verschillen in de zorg voor ouderen tussen Nederland en Scandinavië (Marieke van der Waal). Bekijk hier het volledige programma en schrijf u snel in! NB: tot 15 augustus 2019 geldt een aantrekkelijke vroegboekkorting.

De conferentie is een initiatief van Leyden Academy, BeterOud, Erasmus School of Health Policy & Management, Stichting Educatie Zorg & Welzijn, U CREATE, Vilans en ZonMw.

Gratis cursusdag ‘Hoe zet ik een Vitality Club op?’

Gratis cursusdag ‘Hoe zet ik een Vitality Club op?’

Wil je op een laagdrempelige manier buiten bewegen met andere vijftigplussers maar is er nog geen Vitality Club bij je in de buurt? Dan kan je heel makkelijk zelf een Vitality Club opzetten. Hoe? We vertellen het je graag en laten het je zien op de gratis cursusdag op donderdag 1 augustus (09.00-12.00 uur) in Leiden. Wil je je aanmelden of heb je vragen? Neem dan contact op met Paul van de Vijver via e-mail: vijver@leydenacademy.nl of telefonisch: 071-5240960.

De aanleiding van deze cursusdag is de interesse in de Vitality Club die we kregen naar aanleiding van de aflevering op 20 mei jl. van Radar Extra, waarin Antoinette Herzenberg op zoek ging naar de feiten en fabels over cholesterolverlagers en hoe een verandering in leefstijl de cholesterolwaarden kan beïnvloeden. David van Bodegom van Leyden Academy ging met Antoinette in gesprek en bracht met haar een bezoek aan de Vitality Club in Leiden-Noord.

Ga voor meer informatie over Vitality Club naar www.vitality-club.nl en klik hier voor de Radar-aflevering van 20 mei.

Verpleegkundestudenten uit Chicago op bezoek

Verpleegkundestudenten uit Chicago op bezoek

Vandaag verwelkomden we 22 studenten en professionals die de verpleegkundeopleiding volgen aan Lewis University in Chicago, Illinois. De groep reist deze week door Nederland om ons zorgsysteem te leren kennen en te vergelijken met wat zij gewend zijn in de Verenigde Staten. Het programma omvat onder meer bezoeken aan Bronovo Ziekenhuis en Ipse de Bruggen in Den Haag, Rijksmuseum Boerhaave in Leiden en verschillende excursies in Amsterdam, waaronder een ontmoeting met een expert in verslavingszorg. Eén student merkte nu al een verschil met haar thuisland: “The Dutch care seems more compassionate.”

Veroudering als een behandelbare ziekte
Bij Leyden Academy volgden de studenten twee colleges. Allereerst stelde sociaal antropologe Jolanda Lindenberg de groep prikkelende vragen over onze beelden over het ouder worden. Jolanda vertelde dat ondanks alle stereotypen, oudere mensen heterogener zijn in hun wensen en verlangens dan jongeren. Over het algemeen wordt het beeld van oudere mensen negatiever, mede als gevolg van verdere (bio)medicalisatie: de neiging om veroudering te zien als iets dat moet worden voorkomen en beteugeld, als een behandelbare ziekte. Jolanda drukte de verpleegkundestudenten op het hart om de nadruk op beperkingen en aftakeling los te laten: “Kijk niet naar hoe oud iemand is, maar naar wie iemand is en wat iemand nog kan.”

Het ouder worden ervaren
Arts en verouderingswetenschapper David van Bodegom legde vervolgens uit dat veel van de ziekten die wij associëren met veroudering, zoals ouderdomssuiker en hart- en vaatziekten, in feite veroorzaakt worden door onze leefstijl en vaak dus ook kunnen worden vertraagd of voorkomen. Onze moderne leefomgeving, die ons voortdurend verleidt om ongezond te snacken en zo min mogelijk te bewegen, maakt ons ziek. Via slimme aanpassingen in onze dagelijkse werk- en woonomgeving en routines, kunnen we onbewust gezondere keuzes maken. Om de groep te laten ervaren hoe ons lichaam en onze zintuigen veranderen als we ouder worden, demonstreerde promovendus Paul van de Vijver het ‘verouderingspak’. Het ervaren van de beperkingen van het oudere lichaam was voor de studenten een indrukwekkende ervaring.

Whitepaper: Health and retirement

Whitepaper: Health and retirement

Het Aegon Center for Longevity and Retirement (ACLR) en Leyden Academy ontwikkelen een serie van vier whitepapers met als doel het vraagstuk van pensionering breder te trekken dan het traditionele financiële perspectief. Na de eerste editie Why do we retire?, verschijnt vandaag de tweede whitepaper getiteld Health and retirement. Hierin verkennen onderzoekers David van Bodegom en Frank Schalkwijk van Leyden Academy en Mike Mansfield, program director bij het ACLR, welke rol gezondheid speelt bij een succesvolle voorbereiding op en invulling van de pensionering.

Uit onderzoeken van het ACLR en Leyden Academy blijkt dat gezondheid een belangrijke factor is bij het succesvol met pensioen gaan. Het kan dromen mogelijk maken maar ook plannen dwarsbomen. Veel verouderingskwalen zoals hart- en vaatziekten en diabetes type 2 openbaren zich op hoge leeftijd, maar zijn een gevolg van een jarenlange ongezonde leefstijl tijdens het werkende leven. De auteurs doen dan ook een beroep op werkgevers, beleidsmakers en architecten om werkomgevingen te creëren die mensen verleiden om gezondere keuzes te maken. Ook de pensionering zelf kan een ‘teachable moment’ zijn voor mensen om na te denken over hun gezondheid en hun leefstijl positief te veranderen.

Whitepaper serie ‘Broadening the view on retirement’
Het ACLR heeft de onderzoekers van Leyden Academy uitgenodigd om mee te denken over pensionering vanuit verschillende wetenschappelijke invalshoeken en zo Aegon te inspireren om het publieke debat over pensioenen breder te trekken dan het gebruikelijke economische perspectief. De eerste whitepaper Why do we retire? (december 2018) onderzoekt de diverse wensen en ambities die mensen hebben voor hun pensionering. De whitepaper die vandaag verscheen, verkent de invalshoek van Health and retirement. In de twee whitepapers die nog volgen, verbreden we het blikveld op pensionering verder vanuit het perspectief van levenstevredenheid en de beeldvorming over pensioen en gepensioneerden.