Executive leergang: over de organisatie van de ouderenzorg

Executive leergang: over de organisatie van de ouderenzorg

In de afgelopen week stond het derde collegeblok van onze executive leergang Goed leven, goede zorg voor ouderen in het teken van de organisatie van de ouderenzorg. Is het huidige stelsel toekomstbestendig? Hoe kan er in de zorg meer rekening worden gehouden met de individuele wensen en verlangens van cliënten en bewoners? Hoe ziet goede kwaliteit van zorg eruit, thuis en in het verpleeghuis?

Het online collegeblok omvatte onder meer een openhartige bijdrage van Jet Bussemaker, hoogleraar LUMC en voorzitter Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, over de afstemming tussen de informele en formele zorg: “Ik was nog maar acht weken minister af toen ik fulltime mantelzorger werd.”

Patrick Jeurissen, hoogleraar Betaalbaarheid van zorg aan het Radboudumc, sprak over de houdbaarheid van de ouderenzorg in internationaal perspectief, waarna Tineke Abma het recente gezamenlijke working paper ‘Houdbare ouderenzorg – Ervaringen en lessen uit andere landen’ toelichtte.

Emeritus hoogleraar Jenny Gierveld, zelf inmiddels 82 jaar oud, gaf een college over eenzaamheid. Naast vele onderzoeksresultaten bracht ze haar ervaringen in zoals de ‘sociaal konvooi’-gedachte: het belang van het vergaren en behouden van vrienden gedurende het leven, zodat je later niet eenzaam hoeft te zijn.

Job Kievit, emeritus hoogleraar medische besliskunde, deelde zijn rijke kennis en ervaring over wat passende zorg is, en hoogleraar Anne Stiggelbout (LUMC) vertelde over shared decision-making. Bestuurder Ronald Schmidt (Cordaan) bracht een mooi gesprek op gang over de kwaliteit van zorg, en hoe om te gaan met toezichthouders. Ondernemer Jan Willem Stellingwerf nam de deelnemers ten slotte mee in de filosofie van franchiseformule De Herbergier.

De deelnemers, een twaalftal bestuurders vanuit de ouderenzorg en aanverwante sectoren, waardeerden de dagen met kwalificaties als “stof tot nadenken”, “afwisselend” en “persoonlijk geraakt”.

Het volgende collegeblok in mei heeft als thema ‘de laatste fase van het leven’. Kijk voor meer informatie over de executive leergang op de cursuspagina.

Elfde editie executive leergang van start

Elfde editie executive leergang van start

Deze week is de elfde editie van start gegaan van onze executive leergang Goed leven, goede zorg voor ouderen. Het eerste collegeblok, over de nieuwste inzichten van de ouderengeneeskunde, vond vanwege de coronarestricties digitaal plaats. Ook hebben we dit jaar gekozen voor een kleinere opzet van de leergang, met slechts twaalf deelnemers, onder wie bestuurders uit de ouderenzorg en senior management vanuit o.a. de IGJ, het ministerie van VWS en een huisartsencoöperatie.

De centrale vraag in dit eerste blok was: ‘Hoe bieden we goede zorg aan oudere patiënten, zonder over- of onder te behandelen, met het oog op genezing en herstel van de kwaliteit van leven?’ Terugkerend thema was de interdisciplinaire afstemming tussen ziekenhuis, eerstelijn en verpleeghuizen. En niet te vergeten de rol van mantelzorgers en ouderen zelf als partners. De opening werd verzorgd door ons ‘gezicht’ Margaretha (88, zie foto) die aanstekelijk vertelde over het plezier dat zij heeft in haar leven. Ook de deelnemers gaven aan dat leef- en werkplezier steeds meer centraal staan in de zorg.

Met dank aan de inspirerende sprekers: prof. dr. Wilco Achterberg (Ouderengeneeskunde, LUMC), dr. Simon Mooijaart (Gerontologie en Geriatrie, LUMC), prof. dr. Bianca Buurman (Acute Ouderenzorg, Amsterdam UMC en voorzitter V&VN), prof. dr. Jacobijn Gussekloo (Eerstelijnsgeneeskunde, LUMC) , dr. Jolanda Lindenberg (themaleider Verbonden, Leyden Academy), dr. Sven Schiemanck (Revalidatiegeneeskunde, LUMC) en dr. Monica van Eijk (Ouderengeneeskunde, Haaglanden Medisch Centrum en Geriatrische revalidatie, LUMC).

Kijk hier voor meer informatie over de executive leergang Goed leven, goede zorg voor ouderen.

Inschrijving geopend voor executive leergang Goed leven, goede zorg voor ouderen

Inschrijving geopend voor executive leergang Goed leven, goede zorg voor ouderen

Op 14 januari 2021 gaat de elfde editie van start van de executive leergang Goed leven, goede zorg voor ouderen, een succesvolle opleiding voor inhoudelijk gedreven bestuurders en directeuren die kennis willen nemen van, en willen reflecteren op de meest actuele inzichten over goede zorg voor ouderen.

Bijzondere editie door corona
De editie van 2020 kreeg door de corona-uitbraak een bijzonder karakter. Zo is de leergang in twee delen opgesplitst: enkele collegeblokken vonden nog begin dit jaar plaats, de overige zijn doorgeschoven tot na de zomer. De studiereis naar Zweden die in mei gepland stond, is naar 2021 uitgesteld. Tussentijds zijn er Zoom-overleggen gepland waarin de deelnemers ervaringen konden uitwisselen over de impact van corona op de ouderenzorg. Cursiste Saskia Danen, eigenaar van de Dementie Academie, vertelt: “We hadden elkaar nog maar twee blokken gezien, toen corona roet in het eten gooide. Toch hebben we in de tussentijd contact gehouden en zijn we af en toe bij elkaar te rade gegaan. Ook hebben we een moreel beraad gehouden rondom de dilemma’s in coronatijd en via Zoom ervaringen uitgewisseld, en daarbij ook filosofische en ethische aspecten meegenomen.” Armand Lagrouw, regiomanager bij Surplus, vult aan: “Veel waardering voor de Leyden Academy, hoe zij in een ingewikkelde corona context zijn omgegaan met de cursus en de cursisten. Ondanks de verbrokkeling van de leergang die onvermijdelijk was, blijf ik de leergang zeker aanbevelen.”

Het unieke karakter van de leergang in 2020 komt ook tot uiting in de groepsfoto, gemaakt door kunstenares Janine Schrijver. Waar de cursisten normaal gesproken dicht opeen voor het groepsportret poseren, is de fysieke afstand nu treffend door hoepels verbeeld.

Kleinschalige setting in 2021
De volgende editie van de executive leergang start op donderdag 14 januari a.s. We hebben een gevarieerd programma samengesteld waarin we antwoorden zoeken op vragen als: hoe ziet goede zorg voor ouderen eruit, nu en in de toekomst? Hoe navigeert u als bestuurder tussen diverse, soms tegenstrijdige belangen en verwachtingen? Hoe formuleert u uw visie en beleid in een voortdurend veranderende context? Welke waarden geven u houvast, wat geeft u bezieling in uw werk? De leergang biedt colleges van topdocenten, volop ruimte voor bespiegeling en discussie en bijzondere ontmoetingen met ouderen. Waar we normaal gesproken ruimte bieden aan 20 deelnemers, kiezen we voor de komende executive leergang voor een iets kleinschaliger, ‘corona proof’ setting.

Bent u geïnteresseerd in de executive leergang die in januari 2021 van start gaat? Kijk voor meer informatie en inschrijving op de cursus website.

Jet Bussemaker over “zorg met een ziel”

Jet Bussemaker over “zorg met een ziel”

“Onze zorg is heel goed als je het internationaal vergelijkt, maar het mist een ziel. We zijn de mens uit het oog verloren.” Jet Bussemaker, voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving en hoogleraar aan Universiteit Leiden en het LUMC, sprak vandaag in onze executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg over “zorg met een ziel”. Hoe komen we tot een ander zorgbegrip, waarin de mens meer centraal staat? En wat kan hierin de bijdrage zijn van kunst en cultuur? “Kunst, en ook sport, kunnen wat losmaken. Om een keer uit die rol te komen van verzorgd worden en kwetsbaar zijn. Om je te kunnen uiten en andere manieren te ontdekken om contact te maken.”

Hoe ziet goede zorg eruit vanuit het perspectief van ouderen zelf? Deze vraag staat vandaag en morgen centraal in het derde collegeblok van de executive leergang. Met naast Jet Bussemaker o.a. Tineke Abma over hoe we ouderen beter kunnen betrekken bij zorg en beleid, Job Kievit over de vraag waar de grenzen liggen van medisch handelen en Ronald Schmidt, bestuurder van Cordaan, over het laveren tussen de eigen visie op kwaliteit van zorg en die van toezichthouders. Dat goede zorg ook betekent: naar elkaar omkijken en elkaar helpen, komt tot uiting in burgerinitiatieven als de Laakse Lente van het Haagse echtpaar Leo en Netty Olffers en de Stadsdorpen in Amsterdam.

Lees hier meer informatie over de executive leergang en over ons onderzoek naar de waarde van kunst en cultuur in de langdurige zorg

Start 11e editie executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg

Start 11e editie executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg

Vandaag is een nieuwe editie van de executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg van start gegaan. De groep van twintig deelnemers, bestaande uit bestuurders en managers vanuit diverse organisaties in de (ouderen)zorg, verdiept zich de komende maanden in vijf collegeblokken in alle facetten van goede zorg voor oudere mensen. De studiereis in mei leidt dit jaar naar Stockholm, Zweden. In het eerste collegeblok op donderdag 9 en vrijdag 10 januari staat het verouderingsproces centraal. Wat is veroudering eigenlijk? Waarom leven we steeds langer, en welke factoren zijn van invloed op onze levensverwachting?

Coming out op je 68ste
Naast wetenschappelijke bijdragen van onder meer David van Bodegom, Fanny Janssen (NIDI) en Diana van Heemst (LUMC) krijgt tijdens elk collegeblok ook een ervaringsdeskundige het podium. Directeur van Leyden Academy Tineke Abma ging vandaag samen met de cursisten in gesprek met Leny Wiggers (86), een kleurrijke en avontuurlijke dame: “Mijn moeder was een feministe, zij ging haar eigen gang. Een voorbeeld voor mij”. Leny had op haar 68ste haar ‘coming out’, toen ze op fietsvakantie in Nieuw-Zeeland de liefde van haar leven ontmoette. Haar nichtje Tara Fallaux maakte er een indrukwekkende korte documentaire over, Over the Rainbow. Leny is er trots op en ziet het als een “statement voor tolerantie over seksuele diversiteit”.

Meer informatie over het programma van de executive leergang vindt u hier.

EL alumnibijeenkomst cultuursensitieve zorg: “In het Wereldhuis is altijd wel wat te vieren”

EL alumnibijeenkomst cultuursensitieve zorg: “In het Wereldhuis is altijd wel wat te vieren”

Hoe ziet een goede oude dag eruit voor iemand die niet in Nederland is geboren? Hoe kunnen we in zorg en welzijn optimaal inspelen op hun wensen en behoeften? Interessante en relevante vragen, want Nederland wordt steeds diverser en dit geldt ook voor onze ouderen. Op maandag 7 oktober jl. gingen we erover in gesprek tijdens de jaarlijkse alumnibijeenkomst van de executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg.

Scheer groepen niet over één kam
Jolanda Lindenberg en Nina Conkova van Leyden Academy zetten eerst uiteen wat (inter)nationaal wetenschappelijk onderzoek ons leert over oudere migranten. Wat weten we over goede zorg voor deze mensen en hoe kijken zij naar het ouder worden in Nederland? Lindenberg en Conkova vertelden onder meer over hun eigen onderzoek naar het welbevinden van ouderen met een niet-Nederlandse achtergrond en de uitkomsten van acht focusgroepen in 2018 met ouderen met een Nederlands-Indische en Molukse, Europese, Surinaamse, Antilliaanse, Turkse en Marokkaanse achtergrond. Een belangrijke conclusie is dat ‘dé oudere migrant’ niet bestaat: er zijn grote verschillen in de beleving van het ouder worden tussen, en zeker ook binnen deze groepen. Verschillen die niet zomaar te verklaren zijn door de etnische achtergrond. De aanbeveling van Lindenberg en Conkova: scheer groepen oudere migranten niet over één kam en kies in plaats daarvan voor een cultuursensitieve, persoonsgerichte benadering. Zoals die onder meer in de verpleeghuiszorg wordt toegepast in het experiment Leefplezierplan voor de zorg.

Eenheid in verscheidenheid
Na de theorie, was het aan Jan Kees Metz om de vertaalslag naar de praktijk te maken. Metz is als directeur bij Zorggroep Elde Maasduinen onder meer verantwoordelijk voor het Wereldhuis (voorheen Şefkat) in Boxtel waarover NRC Handelsblad onlangs berichtte. Deze video geeft ook een goed beeld van het Wereldhuis, dat in 1972 is opgericht voor paters en zusters die veelal vanuit missiewerk over de hele wereld “terugkeerden als vreemden in hun eigen land”. Vanuit die oorsprong is de filosofie ontstaan van ‘eenheid in verscheidenheid’, met ruimte voor ieders levensgewoonten en religieuze beleving. Het Wereldhuis is in de huidige vorm in 2017 opgericht en biedt een thuis aan 124 mensen, met onder meer afdelingen voor bewoners uit de voormalige koloniën en mensen met een migratieachtergrond uit bijvoorbeeld Turkije, Marokko en Irak. De samenstelling van het huis wordt weerspiegeld in het team, bestaande uit verpleegkundigen en verzorgenden met diverse culturele achtergronden. “Er zijn geen tolken meer nodig”, aldus Metz. Het team is hecht en zeer gemotiveerd, het personeelsverloop is laag.

Vrij bewegen binnen leefcirkels
Hoewel het Wereldhuis afdelingen heeft die specifiek op bepaalde doelgroepen zijn gericht, worden bewoners gestimuleerd om elkaar te ontmoeten. Zo doet iedereen gezellig mee met de tai chi en er is altijd wel wat te vieren, of het nu Suikerfeest, Lichtjesfeest of Carnaval is. Binnen persoonlijke ‘leefcirkels’, begrensd door slimme technologie, kan elke bewoner zich vrij bewegen binnen en buiten het Wereldhuis. Dit geeft een leuke dynamiek en soms ook bijzondere contacten, zoals tussen Algerijnse bewoners en oudere missiezusters, die Frans met elkaar spreken. Jan Kees Metz vertelde ook eerlijk over de knelpunten. Zo was het in het begin een uitdaging om voldoende aanwas te krijgen, om zo de business case rond te krijgen. Ook kost de intake van nieuwe bewoners van Marokkaanse en Turkse afkomst relatief veel tijd: het vergt vaak meerdere afspraken, dagjes meelopen en sfeer proeven, voordat de familie moeder of vader aan de zorg van het Wereldhuis toevertrouwt. Ze hebben vaak ook langer met deze stap gewacht. Metz: “Deze mensen komen eigenlijk altijd te laat binnen”.

Na afloop van de presentaties en tijdens de afsluitende borrel was er alle ruimte om met elkaar over het onderwerp van gedachten te wisselen.

De volgende editie van de executive leergang gaat van start op 9 januari 2020. Voor meer informatie en inschrijving kunt u hier terecht.

Blog Skipr: Kegelen in de gang van het verpleeghuis

Blog Skipr: Kegelen in de gang van het verpleeghuis

In mei 2018 brachten de deelnemers aan de executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg een bezoek aan Finland. Tijdens deze studiereis van vier dagen werden in en rond Helsinki diverse verpleeghuizen, ziekenhuizen en instituten bezocht met als doel een beeld te krijgen van de Finse ouderenzorg en deze te vergelijken met de situatie in Nederland. Joris Slaets, die samen met collega-directeur Marieke van der Waal namens Leyden Academy de studiereis begeleidde, heeft enkele observaties samengevat in een blog. Op veel vlakken lijkt Nederland voorop te lopen. Toch maakte de sfeer in de verpleeghuizen indruk op Joris, evenals de wijze waarop de acute zorg voor kwetsbare ouderen is georganiseerd in dit dunbevolkte EU-land.

De blog is op 23 juli 2018 gepubliceerd op Skipr. U kunt deze hier teruglezen.

 

Zelforganisatie als sleutel tot persoonsgerichte zorg?

Zelforganisatie als sleutel tot persoonsgerichte zorg?

“Zelfsturing is geen hype, maar een trend.” Met deze vaststelling opende Ben Wenting van het Instituut voor Samenwerkingsvraagstukken de jaarlijkse alumnibijeenkomst van de executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg op maandag 12 juni 2017. Een inventarisatie vooraf onder oud-deelnemers leek inderdaad aan te geven dat het onderwerp in de (ouderen)zorg hoog op de bestuursagenda’s staat. Wenting zette uiteen hoe zelfsturing werkt en wat de randvoorwaarden zijn voor een succesvolle invoering. In de daaropvolgende discussie volgde geen lofzang op zelfsturing, maar een eerlijke uitwisseling van lessen, inzichten en dilemma’s door de circa dertig aanwezigen.

Meer levensplezier en werkplezier
Twee oud-deelnemers van de executive leergang kregen de gelegenheid om hun eigen ervaringen uitgebreider met de groep te delen. Wim Driesse, oud-bestuurder van CuraMare in Dirksland, gelooft zeker in het concept maar ziet ook dat veel organisaties meelopen in de trend en soms niet goed  doordacht tot uitvoering overgaan. Hierdoor ontstaan behoorlijke risico’s op verwarring en een hoger ziekteverzuim, met als gevolg verlies aan kwaliteit en doelmatigheid. Lies Zuidema (zie foto), bestuursvoorzitter van Brentano in Amstelveen, heeft zelf positieve ervaringen met zelfsturing, of ‘zelforganisatie’ zoals zij het liever noemt. Werk vanuit een heldere visie, toon als bestuurder lef en geef je teams “vertrouwen, aandacht en liefde”. Cliënten, familie, medewerkers: ieder mens is uniek en dit vraagt dus ook om een verschillende aanpak. Volgens Zuidema kan zelforganisatie bij uitstek de benodigde ruimte creëren om – binnen zekere kaders – samen te bepalen hoe de zorg eruit komt te zien. Dit kan het levensplezier én werkplezier vergroten.

Rol bestuurder verandert totaal
Onderwerp van discussie was het samenspel tussen team, coach en manager. Een heldere en consequent doorgevoerde rolverdeling is volgens Wenting cruciaal voor het welslagen van zelfsturing. Zo kan een manager niet ook coach zijn; die petten zijn onverenigbaar. De eerste stap bij invoering zou moeten zijn dat het bestuur of managementteam een eigen visie op zelfsturing ontwikkelt en bedenkt wat het voor henzelf betekent. Zoals een deelnemer het verwoordde: “Je baan als bestuurder verandert totaal. Dat moet je leuk vinden.” Daarbij zal niet iedereen binnen de teams mee willen of kunnen. Wenting: “Er zullen altijd mensen zijn die de boel vertragen en mensen die te hard lopen. Van de middengroep moet je het hebben.” Zuidema kreeg ten slotte de vraag of de zorg bij Brentano is verbeterd sinds de overgang naar zelforganisatie. “Ik denk dat het eerst leuker wordt, dan beter,” besloot zij. Een deelnemer viel haar bij: “Ja, het leidt tot dilemma’s en confrontaties. Maar die had je voorheen ook, toen kwamen ze alleen niet boven water.”

Meer informatie over de executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg vindt u hier.

Achtste editie executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg gestart

Achtste editie executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg gestart

Vandaag is een nieuwe editie van de executive leergang Veroudering en Gezondheidszorg van start gegaan. Twintig deelnemers – bestuurders en managers vanuit ouderenzorgorganisaties, ziekenhuizen en zorgverzekeraars – verdiepen zich in vijf collegeblokken in alle facetten van goede zorg voor oudere mensen. De studiereis in mei leidt dit jaar naar Denemarken.

In het eerste collegeblok op donderdag 19 en vrijdag 20 januari staat het verouderingsproces centraal. Wat is veroudering eigenlijk? Waarom leven we steeds langer, en welke factoren zijn van invloed op onze levensverwachting?  Naast wetenschappelijke bijdragen van onder meer Joris Slaets en Diana van Heemst (LUMC, zie foto) krijgt ook een ervaringsdeskundige het podium: dhr. Berlee, die in 2017 de gezegende leeftijd van honderd jaar hoopt te bereiken.

Inschrijven

De executive leergang Goed leven, goede zorg voor ouderen die op 14 januari 2021 van start gaat, is inmiddels volgeboekt. In verband met de coronarestricties was voor dit jaar een beperkt aantal plaatsen beschikbaar.

Wilt u alvast uw interesse kenbaar maken in de leergang van 2022, neem dan s.v.p. contact op met Ellen Plasmeijer, via e-mail of telefonisch: (071) 524 0960.