“Het is een slecht idee om generaties tegen elkaar op te zetten”

“Het is een slecht idee om generaties tegen elkaar op te zetten”

Met het coronavirus waart het idee rond om oude en kwetsbare mensen te isoleren, zodat de rest van de samenleving weer open kan. Is dat een goed idee? In NRC Handelsblad klinkt vandaag een meerstemmig ‘nee’ als antwoord: als iedereen de regels in acht zou nemen en we meer rekening met elkaar houden, kunnen we samen corona het hoofd bieden. Het is een slecht idee om generaties tegen elkaar op te zetten, stelt Jolanda Lindenberg van Leyden Academy in het artikel.

Jolanda deed met haar team onderzoek naar de beleving van de coronacrisis door senioren. Zij zegt hierover in NRC: “Ouderen zijn bereid in te schikken. Velen blijven thuis en vermijden contacten. Maar ze vinden wel dat iedereen zich aan de regels moet houden. Als dat gebeurt, is isolatie niet nodig.” Je zou dan bovendien de waardevolle bijdrage missen die zij leveren aan de maatschappij: “Veel mensen van wie wordt gezegd dat ze kwetsbaar zijn, werken in de zorg en in het onderwijs, doen vrijwilligerswerk, passen op kleinkinderen, bieden steun aan anderen. En naar het café gaan willen ouderen ook.”

Ook andere experts en ervaringsdeskundigen spreken zich in het artikel uit tegen het afschermen van ouderen en kwetsbare mensen. Zoals Arend Arends, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie en adviseur van het Outbreak Management Team Covid-19, die stelt dat ouderen al strenger voor zichzelf zijn dan nodig. Ook bestuurders Liane den Haan van ouderenbond ANBO en Dianda Veldman van de Patiëntenfederatie Nederland pleiten in het artikel voor wederzijds begrip en een inclusieve samenleving. Veldman: “We willen toch niet dat een brede groep Nederlanders opgehokt thuis moet zitten? We moeten rekening houden met elkaar. Zodat we allemaal zo veel mogelijk een leven kunnen leiden.”

U kunt het artikel ‘Ouderen en kwetsbare mensen isoleren? Ze blijven nu al thuis!’ lezen op de website van NRC Handelsblad.

Premier Rutte in gesprek met ouderen over corona

Premier Rutte in gesprek met ouderen over corona

Premier Rutte en minister De Jonge (VWS) ontvangen vandaag op het Catshuis een delegatie ouderen en hun familieleden, om van hen te horen hoe zij aankijken tegen de corona-pandemie en de maatregelen om deze te beteugelen. Het is de eerste keer dat ouderen aanschuiven bij de premier: eerder waren er al wel enkele ontmoetingen met jongeren over de coronacrisis. Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst zijn de deelnemers aan het gesprek vandaag geen officiële vertegenwoordigers van ouderen-, cliënten- en patiëntenorganisaties; wel zijn ze door deze organisaties afgevaardigd.

Telegraaf-artikel als aanzet
De ontmoeting tussen premier, minister en ouderen is tot stand gekomen op initiatief van politieke partij 50PLUS. Kamerlid Léonie Sazias stelde premier Rutte op 12 augustus jl. de vraag waarom hij wel met jongeren in gesprek ging, en niet met de ouderen die in de coronacrisis nota bene de meest kwetsbare groep vormen. De ouderenpartij verwees hierbij onder meer naar het Telegraaf-artikel ‘Aan ouderen wordt niets gevraagd’ van 27 juni 2020, waarin drie senioren werden geïnterviewd met een toelichting van dr. Jolanda Lindenberg namens Leyden Academy. Premier Rutte pakte de handschoen op, met de bijeenkomst van vandaag als eerste resultaat. Leyden Academy hoopt dat dit een aanzet is om ouderen structureel een plek aan tafel te geven bij het bepalen van het beleid en de maatregelen: tijdens én na de coronacrisis.

David van Bodegom op Radio 1 over weerbaarheid tegen corona

David van Bodegom op Radio 1 over weerbaarheid tegen corona

Hoe kwetsbaar zijn onze ouderen nu echt? Is het wel terecht om iedereen boven de 65 jaar over één kam te scheren? Arts en verouderingswetenschapper David van Bodegom van Leyden Academy vindt dat we er meer over in gesprek moeten met ouderen zelf, en dat er meer aandacht uit moet gaan naar het helpen van mensen om vitaal en weerbaar te blijven. Dit zei hij gistermiddag in de uitzending bij Stax&Toine op NPO Radio 1.

Kleine gezonde stapjes
Live vanaf zijn vakantieadres in Groningen ging David in gesprek met Dionne Stax over het manifest van  Leyden Academy over oudere mensen in coronatijd. Eén van de aanbevelingen is om onze omgeving zo in te richten dat mensen gezondere keuzes maken, en zo weerbaarder worden. David: “Er waart al decennia een epidemie van welvaartsziekten in ons land. Als er een ziekte is waaraan je binnen een paar weken kunt overlijden, dan komen we in de actiemodus. Dat is indrukwekkend om te zien. Maar als er duizenden mensen doodgaan door voorkoombare ziekten, zoals veel gevallen van ouderdomssuiker en hart- en vaatziekten, dan ligt dat toch verder weg en zie je dat er veel minder bereidheid is om in actie te komen.” Volgens David moeten we mensen niet betuttelen, maar helpen om kleine gezonde stapjes te zetten die optellen tot een groot effect. Ook de overheid kan hierbij helpen, kijk bijvoorbeeld naar de maatregelen die nu worden voorgesteld in Groot-Brittannië, zoals een verbod op reclame voor snacks vóór 21.00 uur en geen stunt-acties met ongezonde producten.

‘Beste beslissing ooit’
Mensen kunnen zelf ook veel doen om vitaal en weerbaar te blijven. Zoals doordeweeks ’s ochtends samen bewegen in de Vitality Club, een initiatief van Leyden Academy dat inmiddels door heel Nederland navolging vindt. Reporter Roos Oosterbaan van Radio 1 nam een kijkje bij de Vitality Club Stevenshof in Leiden, waar achttien deelnemers samen sportten in de buitenlucht, netjes op anderhalve meter. De deelnemers vertelden dat ze meedoen voor hun conditie, maar zeker ook voor de gezelligheid: “het wordt een beetje familie”. Een vrouwelijke deelnemer noemt het meedoen aan de Vitality Club zelfs “m’n beste beslissing ooit”. Na het overlijden van haar echtgenoot had ze geestelijke problemen, “maar dan kom je hier en dan krijg je die warmte”. Ze doet elke dag mee.

Powerliften
Zorg dat je fit blijft, is ten slotte een boodschap die ook de 73-jarige wereldkampioen powerliften Ina Koolhaas in de studio van harte ondersteunt: “Lieve oudere mensen, laat je niet zomaar kwetsbaar noemen.”

U kunt het radio-interview met David van Bodegom en Ina Koolhaas en de reportage vanuit Vitality Club Stevenshof hier terugluisteren.

De coronacrisis als spiegel

De coronacrisis als spiegel

Nu de ergste crisis achter de rug lijkt, kunnen we voorzichtig terugblikken en vooruitkijken op de vraag hoe wij in de toekomst willen omgaan met onze ouderen en de ouderenzorg in Nederland. Waar zijn we kritisch op, maar ook: wat willen we juist behouden? In de zomereditie van het Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken formuleert Tineke Abma antwoorden op deze vragen.

Van cure naar care en preventie
In haar essay plaatst Tineke allereerst de onderwaardering van ouderen en de zorg voor ouderen in een historisch en recent sociaal-politiek perspectief. Zo valt op dat ouderen gedurende de crisis eenzijdig zijn benaderd als ‘kwetsbaren’ en dat zij zelf niet zijn betrokken bij de opgelegde maatregelen die hun kwaliteit van leven direct raakten. Vervolgens zet zij uiteen dat dit geen onvermijdelijkheid is, maar een politieke keuze. Ze pleit voor een omslag van cure naar care en preventie, waarbij het perspectief van de oudere zelf steeds moet worden meegenomen. Zodat de zorg en ondersteuning goed aansluiten bij de behoeften en verlangens van oudere mensen.

Wenkend perspectief
Ten slotte schetst Tineke een wenkend perspectief op basis van betekenisvolle ervaringen en waarden die oplichten in deze tijd. Denk aan de veerkracht van ouderen om met tegenslagen om te gaan, het belang van persoonsgerichte zorg en fysieke nabijheid, en de golf aan waardering voor het zorgpersoneel. En zeker ook de vele uitingen van solidariteit vanuit de samenleving: “Mensen willen graag van betekenis zijn voor anderen, en ervaren dat dit veel geluk en plezier geeft.”

U kunt het artikel ‘De coronacrisis als spiegel’ lezen in het Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken (zomer 2020) of klik hier voor de pdf-versie.

200e verhaal gepubliceerd op Wij & corona

200e verhaal gepubliceerd op Wij & corona

Eind maart 2020 zijn Leyden Academy en stichting GetOud samen gestart om de stem van senioren in coronatijd een podium te geven. We zijn ouderen gaan interviewen en hun verhalen gaan opschrijven; zij deelden met ons hun persoonlijke, heel diverse en vaak aangrijpende ervaringen. Vandaag hebben we op Wij & corona alweer het 200e verhaal gepubliceerd, van de 71-jarige Lola Paz uit de Filippijnen. Zij probeert samen met haar 81-jarige zus te overleven ondanks een gebrek aan voedsel, medicijnen en mensen die ondanks de quarantaine gewoon de straat op gaan.

Verhalenplatform Wij & corona wordt mede mogelijk gemaakt door Jo Visser fonds, stichting RCOAK en Fonds Sluyterman van Loo. Bij het verzamelen van de verhalen werken we plezierig samen met o.a. HelpAge International, Netwerk 100, Vraagelkaar, Centrum voor Cliëntervaringen en OMAZ.

De Telegraaf: ‘Aan ouderen wordt niets gevraagd’

De Telegraaf: ‘Aan ouderen wordt niets gevraagd’

Ouderen moeten mee kunnen praten of ze wel of niet in aanmerking komen voor een ic-opname als er een tekort aan bedden zou ontstaan in het ziekenhuis. Dat is één van de aanbevelingen van Leyden Academy op basis van een kwalitatief onderzoek onder bijna zestig senioren. Dagblad De Telegraaf publiceert vandaag een uitgebreid artikel naar aanleiding van het onderzoek.

“Wat ons bevreemdt, is dat ouderen zelf in deze discussie nauwelijks worden betrokken. Dit geldt overigens ook breder bij de totstandkoming van beleid en maatregelen in de coronacrisis. Ouderen vormen de belangrijkste risicogroep maar aan hen wordt niets gevraagd, terwijl premier Rutte bijvoorbeeld wel expliciet jongeren uitnodigde om mee te denken,” zegt onderzoeksleider Jolanda Lindenberg in De Telegraaf. Ze sluit dan ook af met het advies om in gesprek te gaan en blijven met senioren bij het ontwikkelen van beleid en maatregelen, en te focussen op hun kracht en mogelijkheden.

In het artikel geven ook drie senioren, die zijn geraadpleegd in ons kwalitatief onderzoek, hun mening over het onderwerp. Dolly (92) uit Voorburg is misschien oud, maar ze zit nog vol levenslust. Dit geldt ook voor Merapi (72) uit Amsterdam, die de vraag stelt: “Wat is kwetsbaar? Zijn wij ouderen niet meer dan dat?” Ook Loek (95) uit Rosmalen heeft een uitgesproken mening: “Zo lang een oudere aan het leven hecht, moet diegene zelf kunnen beslissen.”

Klik hier voor het Telegraaf-artikel ‘Aan ouderen wordt niets gevraagd’.

Dolly, Merapi en Loek hebben eerder gedeeld hoe zij de coronacrisis ervaren op verhalenplatform Wij & corona. Wellicht herkent u Loek ook als het ‘gezicht’ van Leyden Academy in 2020.

Tineke Abma in Trouw: niet beschuldigen maar empathie tonen

Tineke Abma in Trouw: niet beschuldigen maar empathie tonen

Bewoners, familieleden en personeel van verpleeghuizen proberen de draad weer op te pakken na een traumatische periode. Zij ervoeren gevoelens van verdriet, angst en rouw en zagen zich met ingewikkelde morele dilemma’s geconfronteerd. We moeten die gevoelens niet onder het tapijt vegen maar bespreekbaar maken, bepleit Tineke Abma vandaag in de opinierubriek van dagblad Trouw.

We moeten niet op zoek gaan naar fouten of schuldigen, meent Abma, “maar juist empathie en mededogen tonen voor de mensen die onder heel moeilijke omstandigheden tot een afweging moesten komen, die nooit optimaal kon zijn.” Het aangaan van deze gesprekken en ‘waardenwerk’ is helpend en helend voor de toekomst.

Lees de opiniebijdrage van Tineke Abma op de website van Trouw.

Webinar ILC: wereldwijde impact COVID19 op de ouderenzorg

Webinar ILC: wereldwijde impact COVID19 op de ouderenzorg

Naar verwachting zullen er in 2025 twee miljard mensen van 65 jaar en ouder zijn. Dit biedt zowel kansen als uitdagingen voor de samenleving. International Longevity Centre (ILC) Global Alliance zet zich al dertig jaar in om de kwaliteit van leven en het welbevinden van ouderen overal ter wereld te verbeteren. Dat is hard nodig want eenzaamheid, armoede en achterstelling van oudere mensen komen nog veel voor. Zeker nu met de COVID19-pandemie, die ouderen direct raakt in hun kwaliteit van leven. Dit was dan ook de aanleiding voor het internationale webinar A caring world – responding to the impact of the coronavirus on long-term care op 18 juni jl. Sprekers kwamen uit de deelnemende ILC-landen Argentinië, Australië, Canada, Dominicaanse Republiek, Engeland, Frankrijk, Nederland, Singapore, Tsjechië en Zuid-Afrika.

Singapore voorbereid door SARS
Naast het delen van feitelijke gegevens over de aantallen besmettingen en de oversterfte onder ouderen, stonden de diverse sprekers stil bij het overheidsbeleid in hun landen. ILC Singapore gaf aan dat er veel geleerd was van de SARS-epidemie in 2003. Sindsdien zijn er crisisplannen, speciale klinieken en trainingen ontwikkeld zodat overheid en samenleving veel beter op de pandemie waren voorbereid. Tot op heden zijn er in Singapore slechts 24 doden te betreuren, waarvan twintig ouderen. Stringent testbeleid, social distancing en het goed informeren van de bevolking worden gezien als belangrijke succesfactoren.

Schrijnende gevallen in Canada
Brazilië en de Verenigde Staten worden vaak genoemd als landen waar de overheid het probleem niet adequaat adresseert, met hoge sterfte tot gevolg. Maar ook Canada lijkt in dit rijtje te passen. Dit zeer welvarende land meldt schrijnende gevallen: vooral in de provincies Ontario en Quebec werden veel ouderen aan hun lot overgelaten, bleken mensen ondervoed en vond er psychische mishandeling plaats. Het leger moest eraan te pas komen om bewoners te verzorgen. Inmiddels is bij de Verenigde Naties aandacht gevraagd voor de (schending van) mensenrechten van ouderen in Canada.

Aloude problemen in de ouderenzorg
Alle sprekers constateren dat de problemen waar de ouderenzorg nu mee te maken heeft, zoals tekorten aan beschermende materialen, testen en goed opgeleid zorgpersoneel, een manifestatie zijn van aloude problemen in de ouderenzorg. Overal ter wereld kampen verpleeghuizen met personeelstekorten. De zorg voor oudere mensen en het gebrek aan aandacht hiervoor, weerspiegelt onze prioriteiten en waarden. Kennelijk vinden we ziekenhuiszorg en hightech geneeskundige behandelingen belangrijker dan de liefdevolle verzorging van oudere mensen. In alle landen is er veel oversterfte in de verpleeghuizen en het wordt als schrijnend ervaren dat er veel mensen met dementie zijn overleden.

Leeftijdsdiscriminatie
Ieder ILC-land geeft voorbeelden van waar de mensenrechten van oudere mensen zijn geschonden. Deze schendingen en ongelijkheden worden gerelateerd aan leeftijdsdiscriminatie. Ageism, een begrip gemunt door David Butler die de ILC Global Alliance oprichtte, lijkt nog steeds aan de orde van de dag. De sprekers dringen daarom aan op een diepere analyse van dit thema en op het agenderen van de mensenrechten van ouderen. Er is grote zorg dat het publieke vertrouwen in de verpleeghuissector afneemt. Er worden tijdens deze coronacrisis al ouderen uit verpleeghuizen gehaald om ze thuis te verzorgen. Hoe zal dat gaan als de crisis voorbij is? Wat betekent dit voor de mantelzorgers? En wat is het risico van deze ontwikkeling op langere termijn?

Intergenerationele solidariteit
Het goede nieuws vanuit de diverse sprekers in de webinar is dat er opnieuw een soort activisme waarneembaar is. We zien dit ook in Nederland, waar de ouderenbonden de stereotyperende beeldvorming over ouderen op de agenda zetten. In diverse landen wordt gesignaleerd hoe veerkrachtig ouderen met de crisis omgaan. Ze plaatsen de crisis in perspectief, doseren het nieuws en worden sneller digitaal vaardig. Zelfs mensen met dementie lijken heel adaptief, bijvoorbeeld in het omgaan met mondkapjes. Dit corrigeert het stereotype beeld van de passieve, starre oudere. In Tsjechië kwamen studenten in actie door massaal mondkapjes te naaien en uit te delen. Dit activisme vanuit intergenerationele solidariteit is een verworvenheid die we moeten koesteren. De strijd voor de mensenrechten van ouderen zou een wereldwijde beweging kunnen worden.

Sociale isolatie en kwaliteit van leven
Ieder ILC-land meldt een toename van eenzaamheid en sociaal isolement onder ouderen als gevolg van het afstand houden. Het zal een grote uitdaging worden om een goede balans te vinden tussen sociale isolatie ter bescherming van mensen en het indammen van de pandemie enerzijds, en het behoud van kwaliteit van leven en welbevinden van ouderen anderzijds. Laten we goede voorbeelden hiervan uit de verschillende landen voor het voetlicht brengen en hier lering uit trekken.

Van regels naar relaties
Sommige overheden hebben in reactie op de crisis het voortouw genomen om te komen tot hervormingen in de langdurige zorg, zoals in Frankrijk. Verder heeft de Engelse overheid 600 miljoen pond beschikbaar gesteld voor de thuiszorg voor ouderen. Deelnemers menen dat hervormingen en het beter voorbereid zijn op een volgende crisis verder zouden moeten gaan dan het trainen van personeel in infectiebeheersing. Het gaat om het hebben van voldoende gekwalificeerd personeel, om een stabiele en veerkrachtige personeelsbezetting zodat het publieke vertrouwen in de sector weer toeneemt. Namens ILC Nederland voegde prof. dr. Tineke Abma hier het volgende aan toe: “Laten we onze focus weer verleggen van regels en beperkingen naar relaties en persoonsgerichte zorg.”

U kunt de ILC Global Alliance webinar ‘A caring world – responding to the impact of the coronavirus on long-term care’ hier terugkijken.

Lees hier het manifest van ILC Global Alliance (mei 2020) met betrekking tot de positie en mensenrechten van oudere mensen gedurende de COVID19-pandemie.

Laat ouderen meepraten over IC-opname

Laat ouderen meepraten over IC-opname

Leiden, 18 juni 2020 – “Als er gekozen moet worden tussen mij en een jong iemand die nog een gezin heeft, wat in leven blijven betreft, nou, dan vind ik het geen probleem als ze kiezen voor zo’n jong iemand.” Dit zei een 72-jarige dame in het onderzoek dat Leyden Academy on Vitality and Ageing in april 2020 uitvoerde onder bijna zestig senioren, over hoe zij de coronacrisis beleven. Haar uitspraak illustreert één van de bevindingen uit het onderzoek, namelijk dat veel ouderen door corona zijn gaan nadenken over hun eigen keuzes en wensen bij een eventuele besmetting. Waarbij de één zich al heeft voorgenomen om van een IC-opname af te zien, terwijl de ander dit strijdbaar tegemoet ziet.

Telefonische diepte-interviews
Sinds het begin van de coronacrisis wordt er in politiek, media en samenleving veel gesproken over de situatie en de ‘kwetsbaarheid’ van ouderen. Maar wat vinden zij hier eigenlijk zelf van? Onderzoekers van Leyden Academy hielden in april 2020 diepte-interviews met 59 senioren uit heel Nederland, met diverse achtergronden en een gemiddelde leeftijd van 75 jaar. Via de telefoon zijn zij geïnterviewd over hoe zij omgaan met de maatregelen, de impact op hun dagelijks leven en het contact met anderen, en hoe de situatie hun gevoel van welbevinden beïnvloedt. Ook is gevraagd hoe zij de berichtgeving over corona en ouderen ervaren en hoe ze naar de toekomst kijken.

Eigen afwegingen maken
Er zit veel verschil in hoe individuele ouderen de crisis beleven. De maatregelen geven veel respondenten een gevoel van isolatie en een duidelijke beperking in hun doen en laten, maar er zijn ook senioren die deze tijd ervaren als een periode van rust en bezinning. De crisis betekent voor de meeste geïnterviewden een stilstand in hun leven door het wegvallen van betekenisvolle contacten, persoonlijke (keuze)vrijheid en maatschappelijk van betekenis kunnen zijn. Ouderen waarderen de initiatieven en opofferingsgezindheid van jongere generaties, maar slechts weinigen voelen zich aangesproken door de berichtgeving over ouderen als ‘risicogroep’ of ‘kwetsbaar’. Onderzoeker dr. Jolanda Lindenberg: “Zelfs senioren voor wie het virus extra gevaarlijk is, herkennen zich niet altijd in dat eenvormige beeld. Zij maken hun eigen afwegingen hierin, ook ten aanzien van het naar buiten gaan of een eventuele IC-opname. Sommige ouderen hebben al met familie moeilijke gesprekken gevoerd over wat ze wel of niet willen.”

“Ik had absoluut niet door dat het over de kwetsbare ouderen ging, waartoe ik qua leeftijd behoor” (heer, 75 jaar oud)

Omgaan met de maatregelen
De impact van de coronamaatregelen verschilt per persoon, maar de onderzoekers zien wel patronen in de wijze waarop ouderen hiermee omgaan. Lindenberg: “Senioren proberen op verschillende manieren grip te houden op de situatie. Bijvoorbeeld door te relativeren: alle respondenten, ongeacht hun sociaaleconomische achtergrond, gaven aan dat zij het nog relatief ‘goed’ hebben vergeleken met anderen, zoals mensen die hun baan verliezen of bewoners van het verpleeghuis. Een andere strategie is het beperken van het volgen van het coronanieuws, door af en toe bewust even uit te schakelen of alleen op vaste momenten naar het nieuws te kijken. Ten slotte accepteren veel senioren de situatie: ‘het is wat het is’. Wel vanuit een verwachting van tijdelijkheid; het vooruitzicht van betere tijden helpt hen om deze tijd door te komen.”

“Straks kunnen we weer dubbel genieten.” (dame, 92 jaar oud)

Aanbevelingen
De onderzoekers vinden dat er zowel in de samenleving als in de media meer aandacht moet komen voor de diversiteit van senioren en hun verschillende ervaringen tijdens de coronacrisis. Dit komt vooral tot uiting in hoe ouderen met de maatregelen omgaan en dat ze zich vaak niet aangesproken voelen door het generaliserende beeld dat van ouderen wordt geschetst. Lindenberg: “Het erkennen van deze diversiteit kan ons helpen in het beter overbrengen van specifieke maatregelen, het ontwikkelen van toekomstige maatregelen en het voorkomen van gevoelens van onzekerheid of angst.”

Ook in de actuele discussie over welke afwegingen artsen moeten maken als er een tekort aan IC-bedden zou zijn, moeten ouderen zelf nadrukkelijker worden betrokken. “Niet alle ouderen kunnen zich vinden in de kalenderleeftijd en de ene 75-jarige is de andere niet. Het is vooral belangrijk dat we dit niet voor ouderen gaan invullen en hen zelf aan het woord laten. Dan blijkt dat sommige ouderen zeker offers willen brengen als het gaat om het binnen blijven om de economie op gang te helpen, of als er moeilijke keuzes moeten worden gemaakt bij een overvolle IC. Ga en blijf met senioren in gesprek, richt je op hun kracht en mogelijkheden en ontwikkel op basis van hun ervaringen, inzichten en opvattingen passend beleid en strategieën,” besluit Lindenberg.

“Dat is natuurlijk een onzinnige manier van doen, om zo’n botte meetlat neer te zetten. Ik zou in elk ziekenhuis de artsen de vrijheid geven om hun beroep uit te oefenen en elke zaak op zijn eigen merites te beoordelen, waarvan de leeftijd van de persoon in kwestie deel uit zal maken, denk ik.” (heer, 77 jaar oud)

Publiekssamenvatting
Voor een overzicht van de belangrijkste uitkomsten, bevindingen en achtergronden van het onderzoek, raadpleeg de publiekssamenvatting Het leven (tijdelijk) onderbroken – Ervaringen van ouderen tijdens de coronacrisis of bekijk de verkorte animatievideo.

Neem in geval van vragen contact op met Niels Bartels, manager communicatie, tel. (06) 3461 4817 of via e-mail.

Hoe ervaren ouderen met een Marokkaanse achtergrond de coronatijd?

Hoe ervaren ouderen met een Marokkaanse achtergrond de coronatijd?

Het gemis van een praatje in de moskee of het theehuis, zorgen over de familie in Marokko, over waar je begraven zou worden, het Nederlandse nieuws dat moeilijk te volgen is…

Door de specifieke woon- en leefsituatie van migrantenouderen kunnen de gevolgen van het coronavirus en de genomen maatregelen anders, en in sommige opzichten ernstiger, zijn dan voor ouderen die in Nederland zijn geboren. Dit geldt zeker ook voor Marokkaanse migrantenouderen.

Onderzoekers Nina Conkova, Samya Harroui en Tineke Fokkema gingen in gesprek met 17 thuiswonende ouderen (60+) met een Marokkaanse achtergrond in Leiden en schreven over hun bevindingen in Geron, tijdschrift over ouder worden & samenleving.

Lees hier hoe ouderen met een Marokkaanse achtergrond de coronatijd ervaren.