Verbonden door kunst

Er is steeds meer bewijs voor de positieve impact van kunst en cultuur op de gezondheid en het sociale welbevinden van ouderen. Hoewel de positieve impact van kunstinitiatieven op ouderen veelal wordt herkend en nationaal en internationaal wordt ondersteund in de literatuur, is het bewijs versnipperd. Bovendien ontbreekt het aan passend onderzoek naar de implementatie en continuatie van kunstinitiatieven. Aanleiding genoeg voor Leyden Academy om onderzoek te doen naar de waarde van kunst in de langdurige zorg en het mogelijk maken van diverse activiteiten en projecten op het gebied van kunst. Met als uiteindelijk doel deze voor een breder publiek bruikbaar te maken en bij te dragen aan de kwaliteit van leven van ouderen.

Arts & Health Festival
Op 20 en 21 juni 2022 organiseerden we het eerste Arts & Health Festival met de focus op Dans & Gezondheid. Samen met dansers, zorg- en welzijnsprofessionals, onderzoekers, beleidsmakers, docenten, fondsen en gasten hebben we aandacht besteed aan de waarde en werkzame mechanismen van dans en gezondheid. Het ging hierbij zowel over dans voor ouderen als voor professionals in de zorg. Dit participatieve en cross-disciplinaire festival wil de beweging van kunst in de zorg in Nederland stimuleren en mensen samenbrengen, en zal hopelijk jaarlijks plaatsvinden.

Danstalent
Dansen is niet alleen goed voor lijf en leden, maar zeker ook voor de geest. Dit geldt voor jong en oud. Toch domineren dansende jongeren sociale media zoals TikTok en Instagram. Met ‘Danstalent’ hebben Leyden Academy en het Jo Visser fonds laten zien wat de oudere generatie in haar mars heeft. Ook zij hebben moves en kunnen jongeren stimuleren die ween doen.
In de video’s tonen de ouderen hun favoriete danspas en vertellen ze hun verhaal. Wat betekent juist die dans of beweging? Wat is de favoriete herinnering daarbij? Met dit initiatief willen we ouderen in hun kracht zetten en de talenten van oud en jong samenbrengen. Bent u benieuwd naar de dansvideo’s? Klik dan op onderstaande links:

  • Loek (96) en Els (76) dansen graag tijdens Indische middagen. Naast het plezier dat het brengt, is dansen ook gezond. “Je moet in beweging blijven en daar is dansen een goede remedie voor. Leeftijd zegt eigenlijk weinig, je wordt het vanzelf als je maar blijft bewegen en ademhalen”, aldus Loek.
  • Bewegen op muziek geeft Maria (78) plezier, inspiratie en vrijheid in lichaam en geest.
  • Als je danst, dan ga je uit je hoofd en naar je gevoel. En met z’n tweeën de tango dansen is extra genieten, laten Rietje (70) en Wim (72) zien.
  • De 63-jarige Karolien is op haar 58e begonnen met dansen. Blijf dansen en probeer niet te oordelen, is haar boodschap.
  • De 62-jarige Clare is kunstenares en danst maar wat graag in haar atelier.
  • Annie is 76 en is topfit. Ze haalt veel plezier uit dansen, en dan vooral Zumba.

DansPark
Elke woensdagochtend zien we het positieve effect van dansen met eigen ogen in de collegezaal van Leyden Academy, die door DansPark wordt omgebouwd tot een dansvloer voor mensen met een chronische bewegingsbeperking, zoals Parkinson, MS of reuma. Door te dansen werk je aan je conditie, souplesse, houding en balans, maar het geeft ook verbinding, ontspanning en heel veel plezier. Door het vergroten van het lichaamsbewustzijn en het denken in mogelijkheden, wordt ook het zelfvertrouwen gesterkt.

Seniorenslam
Naast dans werken we met verschillende andere kunstvormen om generaties te verbinden. Een groeiend populair medium is bijvoorbeeld spoken word en poetry slam. Woordkunsten die maatschappelijke thema’s en kwesties aan de kaak stellen. In België zijn er eerdere projecten gestart die oud en jong bij elkaar brengen. Het samenbrengen van generaties op maatschappelijke thema’s kan een mogelijke manier zijn om bruggen te slaan. Samen met verschillende organisaties rondom woordkunst en met ondersteuning van het Jo Visser fonds ontwikkelen we intergenerationele woordkunst die de generaties samenbrengt.

GeneratieMixer
Een andere manier om bruggen te slaan tussen generaties vindt plaats in het project de GeneratieMixer, een samenwerking tussen Amphion, Chol theatre en openbare basisschool Rozengaardsweide met ondersteuning van het Cultuur Participatie Fonds en het Jo Visser fonds. Op basis van de methodiek Imaginary Communities, een vorm van dramatheater, bouwen  deelnemers samen op creatieve wijze een wereld. Het stelt hen in staat om samen een nieuwe werkelijkheid te creëren die de generaties samenbrengt.

Kunst in de zorg
De waarde van kunst in zorgsettings is lastig in kaart te brengen. In een recent afgeronde onderzoek naar de waarde van kunst in de zorg stelden Leyden Academy en Amsterdam UMC vast dat er  belangrijke waarden zoals plezier en verbinding ontstaan. In een langdurig onderzoek kijkt Lieke de Kock verdiepend naar deze waarden onder andere aan de hand van case studies en arts-based methoden. Zo volgde ze het project ENCOUNTER van Joost van Wijmen om te ontdekken wat er nodig is om kunst en zorg bij elkaar te brengen en welk werk over de grenzen heen uitgevoerd wordt aan de hand van het concept boundary work. Tegelijkertijd zien we dat kunst niet alle ouderen bereikt en wellicht ook niet dezelfde waarden heeft voor alle ouderen. Onderzoekers Barbara Groot en Zohra Bourik brengen daarom in een vervolgproject kunstinitiatieven die zich richten op oudere migranten in kaart en bestuderen welke waarden dit voor hen heeft en welk grenswerk hiervoor nodig is.

Heeft u vragen over verbinding door kunst, neem dan contact op met Barbara Groot of Lieke de Kock.