Samen Ouder: eenzaamheid en welbevinden

In opdracht van het Oranje Fonds voert Leyden Academy een evaluerend onderzoek uit over eenzaamheid en welbevinden onder ouderen. Begin dit jaar (2018) is het Oranje Fonds van start gegaan met het drie jaar durende ‘Samen Ouder’-programma. Dit project, volledig gericht op 65-plussers, heeft als doel het bestrijden van (potentiele) eenzaamheid onder ouderen, het vergroten van sociaal welzijn, en het betrekken van kwetsbare ouderen bij de samenleving. Het Oranje Fonds sluit hiermee aan bij de groeiende maatschappelijke zorg over het thema eenzaamheid. De veranderingen in de verzorgingsstaat en maatschappelijke ontwikkelingen hebben onzekerheid en een gevoel van onbehagen gecreëerd over hoe we naar elkaar omkijken en over van wie wat kan worden verwacht.

Eenzaamheid
In de afgelopen jaren is het percentage personen dat zich eenzaam voelt in Nederland vrij stabiel gebleven. Het gaat hier echter wel om een groot aantal Nederlanders; in 2016 voelde 58% van de Nederlanders zich enigszins eenzaam en 4% zich sterk eenzaam. Het percentage enigszins eenzamen en sterk eenzamen neemt toe met de leeftijd en met name onder de oudste ouderen (Dykstra, 2009; Van Beuningen & De Witt, 2016). Worden deze resultaten gecorrigeerd voor ervaren gezondheid dan verdwijnt dit effect. Dit betekent dat hoewel eenzaamheid dus niet op zichzelf samenhangt met ouder zijn, ouderen, doordat zij vroeg of laat met een afname in gezondheid worden geconfronteerd, wel vaker dan andere leeftijdsgroepen met eenzaamheid te maken kunnen krijgen.

Verbinding en activering onder ouderen
Het Oranje Fonds zet met het programma ‘Samen ouder’ in op sociale verbinding en deelname, zodat (enigszins) eenzame ouderen een plek in de maatschappij vinden en zodat mensen elkaar kunnen ontmoeten in een betrokken samenleving. Het fonds doet dit door projecten te ondersteunen die de sociale infrastructuur verbeteren of vernieuwen, zodat er een positieve sociale omgeving en uitwisseling ontstaat en mensen elkaar kunnen ontmoeten, leren kennen en helpen. Gedurende de periode 2018-2021 zal het Oranje Fonds 25 sociale initiatieven, onder de noemer ‘Samen Ouder’, ondersteunen in het betrekken, activeren en samenbrengen van ouderen op lokale schaal. Met behulp van financiële middelen, kennisdagen en coaching zullen de initiatieven op hun eigen manier meer (kwetsbare) ouderen proberen te bereiken. Te denken valt bijvoorbeeld aan maatjesprojecten, eetsozen of samen sporten.

Projectevaluatie
De evaluatie die Leyden Academy gedurende drie jaar van het Samen Ouder project zal maken valt uiteen in een effect- en een procesevaluatie. Dit gebeurt op deelnemer-, project- en programmaniveau. Een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve methoden zoals vragenlijsten, discussiegroepen en narratieven wordt gebruikt om op elk niveau data te verzamelen. Hierbij zal worden gekeken naar activering, participatie en de effecten hiervan, met als belangrijkste uitkomstmaten eenzaamheid en welbevinden van de deelnemers.

Voor meer informatie over dit project kunt u contact opnemen met Miriam Verhage.