Samen Ouder: eenzaamheid en welbevinden

In opdracht van het Oranje Fonds voert Leyden Academy een evaluerend onderzoek uit over eenzaamheid en welbevinden onder ouderen. In 2018  is het Oranje Fonds van start gegaan met het drie jaar durende ‘Samen Ouder’-programma. Dit programma, volledig gericht op 65-plussers, bestaat uit 25 projecten die als doel hebben het bestrijden van (potentiële) eenzaamheid onder ouderen, het vergroten van sociaal welzijn, en het betrekken van kwetsbare ouderen bij de samenleving. Het Oranje Fonds sluit hiermee aan bij de groeiende maatschappelijke zorg over het thema eenzaamheid. De veranderingen in de verzorgingsstaat en maatschappelijke ontwikkelingen hebben onzekerheid en een gevoel van onbehagen gecreëerd over hoe we naar elkaar omkijken en van wie wat kan worden verwacht.

 

Eenzaamheid
In de afgelopen jaren is het percentage personen dat zich eenzaam voelt in Nederland vrij stabiel gebleven. Het gaat hier echter wel om een groot aantal Nederlanders; in 2017 voelde 30% van de Nederlanders zich enigszins eenzaam en 7% zich sterk eenzaam (CBS, 2018). Het percentage enigszins eenzamen en sterk eenzamen neemt toe met de leeftijd en met name onder de oudste ouderen (Dykstra, 2009; Van Beuningen & De Witt, 2016). Worden deze resultaten gecorrigeerd voor ervaren gezondheid dan verdwijnt dit effect. Dit betekent dat hoewel eenzaamheid dus niet op zichzelf samenhangt met ouder zijn, ouderen, doordat zij vroeg of laat met een afname in gezondheid worden geconfronteerd, wel vaker dan andere leeftijdsgroepen met eenzaamheid te maken kunnen krijgen.

Verbinding en activering onder ouderen
Het Oranje Fonds zet met het programma ‘Samen ouder’ in op sociale verbinding en deelname, zodat (enigszins) eenzame ouderen een plek in de maatschappij vinden en zodat mensen elkaar kunnen ontmoeten in een betrokken samenleving. Gedurende de periode 2018-2021 zal het Oranje Fonds onder de noemer ‘Samen Ouder’ 25 sociale initiatieven ondersteunen in het betrekken, activeren en samenbrengen van ouderen op lokale schaal. Met behulp van financiële middelen, kennisdagen en coaching zullen de initiatieven op hun eigen manier meer (kwetsbare) ouderen proberen te bereiken. Te denken valt bijvoorbeeld aan maatjesprojecten, eetsozen of samen sporten.

Projectevaluatie
Leyden Academy voert gedurende drie jaar een evaluatie uit van het Samen Ouder-project. We kijken hierbij naar de effecten, maar ook naar het proces. Dit gebeurt op deelnemer-, project- en programmaniveau. Een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve methoden zoals vragenlijsten, discussiegroepen en narratieven wordt gebruikt om op elk niveau data te verzamelen. Hierbij zal worden gekeken naar activering, participatie en de effecten hiervan, met als belangrijkste uitkomstmaten eenzaamheid en welbevinden van de deelnemers. De eerste meting laat zien dat de projecten erin slagen om een groep ouderen te bereiken die bovengemiddeld hoger scoren op bekende risicofactoren voor eenzaamheid. Ze zijn vaker dan het Nederlandse gemiddelde alleenstaand en ervaren gemiddeld meer beperkingen in hun dagelijkse leven. De metingen in de komende twee jaar moeten uitwijzen of de projecten daadwerkelijk weten te voorkomen dat mensen zich eenzaam gaan voelen.

Op donderdag 10 oktober 2019 verzorgt Leyden Academy drie workshops tijdens de Oranjefonds Kennisdag voor projectleiders van het programma Samen Ouder.

Voor meer informatie over dit project kunt u contact opnemen met Miriam Verhage.